Στον κυριακάτικο «Ριζοσπάστη» της 15ης Γενάρη δημοσιεύτηκε ένα εκτενές άρθρο του  Μάκη Μαΐλη με τον αποκαλυπτικό τίτλο: « (Κεντρο)αριστερή κυβέρνηση: «Λύση» ολέθρου». Τις επόμενες μέρες ακολούθησαν δηλώσεις συναφούς περιεχομένου.
Θα περίμενε κανείς μια σοβαρή και λιγότερο συνδικαλιστική επιχειρηματολογία από ένα κεντρικό στέλεχος του ΚΚΕ, ωστόσο ακόμη και αυτή η παρατήρηση δείχνει τη δυσκολία να απαντηθεί αρνητικά το αίτημα για «κυβέρνηση της αριστεράς» στη σημερινή συγκυρία.

Έχει περιθώρια άσκησης πολιτικής η αριστερά;

Συγκεκριμένα ο ΜΜ ταυτίζει όλες τις εκδοχές συμπαράταξης της αριστεράς και διεκδίκησης κυβερνητικής πρότασης με την «κεντροαριστερά» και τους συμβιβασμούς με τα μονοπώλια και τις καπιταλιστικές στρατηγικές . Αυτό σημαίνει πως για την «πραγματική» αριστερά δεν υπάρχει κανένα περιθώριο άσκησης πολιτικής με όρους πλειοψηφικούς στα κοινοβουλευτικά πλαίσια. Πίσω από μια σειρά επιχειρημάτων βρίσκεται η ανελαστική «επαναστατική» τοποθέτηση πως δεν μπορούν να υπάρξουν μεταρρυθμιστικά οφέλη για την εργατική τάξη και τα μικρομεσαία στρώματα (τα οποία στο ίδιο άρθρο, αλλού, αναφέρονται ως «καλοζωισμένα μεσαία στρώματα» και αλλού ως «αυτοαπασχολούμενοι σε συμμαχία με την εργατική τάξη» – κατά το δοκούν προφανώς).

Ωστόσο, όλοι οι υπαινιγμοί αφορούν σε παραδείγματα παλιότερων εποχών με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η διεκδίκηση μεταρρυθμιστικών αιτημάτων του εργατικού κινήματος  σήμερα, που το σύστημα όχι μόνο δεν τις προάγει, όπως έκανε σε άλλες ιστορικές περιόδους, αλλά μέσα στο πλαίσιο της κρίσης δεν διατίθεται καν να υποχωρήσει ούτε κατά το ελάχιστο, αποκτά περιεχόμενο με δυναμική συνολικής σύγκρουσης.  Πολύ περισσότερο την εποχή που το ΠΑΣΟΚ υφίσταται διαλυτική κρίση.

«Επιμέρους νίκες» και «συνολική ανατροπή»

Η συνεπής γραμμή του ΚΚΕ για τους αγώνες και το κίνημα με την κεντρική του εκφώνηση είναι (ή θα έπρεπε να είναι) πως δεν μπορούν να υπάρξουν «επιμέρους» νίκες για τον κόσμο της εργασίας και γενικότερα για τη λαϊκή πλειοψηφία πριν την «συνολική ανατροπή» (των μονοπωλίων ή του καπιταλισμού – για την «λαϊκή εξουσία» ή για τον σοσιαλισμό;) Αν είναι έτσι, εξηγείται βέβαια η διασπαστική τακτική του ΠΑΜΕ μέσα στο κίνημα, καθώς γίνεται φανερό πως δεν έχει νόημα η συγκέντρωση της κοινωνικής – κινηματικής δύναμης, παρά μόνο όταν αυτή επιτυγχάνεται υπό την απόλυτη  καθοδήγηση και έλεγχο του ΚΚΕ. Το συμπέρασμα προκύπτει αβίαστα: « η νίκη θα έρθει μόνο όταν η πλειοψηφία των εργαζόμενων και του λαού γενικότερα ασπαστεί την γραμμή του ΚΚΕ». Μέχρι τότε….

Ωστόσο, αυτή η γραμμή δεν αντέχει στις σημερινές συνθήκες οξυμένης ταξικής και πολιτικής πάλης. Γι αυτό και στην πραγματικότητα το ΚΚΕ δεν την ακολουθεί με συνέπεια. Στο ίδιο το άρθρο του ΜΜ, όταν μπαίνουν συγκεκριμένα τα καθήκοντα μιας αριστερής κυβέρνησης, τα ζητήματα που ανοίγει (αλλά δεν απαντά) ο αρθρογράφος, αφορούν μεταρρυθμιστικά αιτήματα σχετικά με τις ΣΣΕ, την ανεργία, τις συντάξεις, τους «αξιοπρεπείς» μισθούς των εργατών… Εξάλλου, τι άλλο από «επί μέρους» διεκδικήσεις αποτελούν τα σημεία άμεσης ανάγκης που προτείνει το ΚΚΕ και τι διαφορετικό από την κοινοβουλευτική πάλη αποτελούν οι προτάσεις νόμου που καταθέτει;

Παραβλέπουμε επιχειρήματα «δίκης πρόθεσης» ή «εξ αποκαλύψεως» διαφορών του ΚΚΕ με την υπόλοιπη αριστερά του τύπου: «το ΚΚΕ είναι κομμουνιστικό κόμμα, με ό,τι σημαίνει αυτό»…

Στην πραγματικότητα το ΚΚΕ αντιμετωπίζει τα δύσκολα και προκλητικά ερωτηματικά που βάζει η ίδια η ιστορία στην αριστερά, στη συγκεκριμένη περίοδο της οξείας και βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης στην Ελλάδα – αδύναμο κρίκο της καπιταλιστικής κρίσης, που καλείται να λειτουργήσει ως δυνατός κρίκος για το κίνημα και την αριστερά παγκόσμια.

Η διαρκής ταλάντευση του ΚΚΕ

Δεν είναι πλέον το ΚΚΕ ο αντιπρόσωπος ενός παγκόσμιου συσχετισμού δύναμης μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και δεν έχει, ως εκ τούτου, την αντίστοιχη πρωτοκαθεδρία στην αριστερά, δεν είναι πια αυτονόητο το πεδίο της ιδεολογικοπολιτικής διαμάχης μεταξύ αστικών και κομμουνιστικών ιδεών στα μάτια της πλατιάς κοινωνίας την εποχή της υποχώρησης των ιδεολογιών και των οραμάτων και, ταυτόχρονα, δεν είναι πλέον δεδομένος ο ρόλος του «κομπάρσου» για την αριστερά, όπως συνέβαινε για πολλές δεκαετίες στο παρελθόν.

Το ΚΚΕ ταλαντεύεται καθώς γνωρίζει καλά πως η κοινωνική επιρροή του δεν συμβαδίζει και δεν αντιστοιχεί με την οικοδόμηση ιδεολογικών και πολιτικών πρωτοποριών, αλλά σχετίζεται με την κοινωνική «ζήτηση» για αριστερά και απαίτηση για την απόδειξη της άμεσης χρησιμότητας και της αποτελεσματικότητάς της (ως γενική ταυτότητα του χώρου που υπερασπίζεται τον κόσμο της εργασίας και τους κοινωνικά αδικημένους γενικά), κατά τον ίδιο τρόπο που αφορά και όλα τα υπόλοιπα κόμματα και οργανώσεις της αριστεράς.
Σημείο –κλειδί για την κατανόηση αυτής της ταλάντευσης αποτελεί το επεισόδιο της 20ης Οκτώβρη, καθώς το ΚΚΕ αποφάσισε να έλθει στο Σύνταγμα επιχειρώντας να διαφύγει από την αδιέξοδη επιλογή του να βρίσκεται διαρκώς μακριά από τις μαζικές, λαϊκές εκδηλώσεις οργής και αντίστασης, προκλήθηκε αντικειμενικά από το σύστημα μέσω της επίθεσης που δέχτηκε από το θολής ταυτότητα πλήθος και άμεσα υπαναχώρησε δηλώνοντας αυθημερόν στη Βουλή, δια της γραμματέως του,  ότι ο λαός δεν είναι ώριμος για να απαιτήσει την πτώση της κυβέρνησης υπό την άμεση πίεσή του. Λίγες μέρες αργότερα η κυβέρνηση του ΓΑΠ κατέρρευσε!

Μονοπώλιο της κεντροαριστεράς η εναλλακτική λύση;

Απάντηση στο ΚΚΕ με όρους πίεσης για σύγκλιση και συμπαράταξη δεν αποτελεί η κριτική από τις θέσεις που παλιότερα και για πολλά χρόνια υποστήριζε το κόμμα αυτό και σήμερα δεν τις υποστηρίζει πια σχετικά με τον ρόλο της Ελλάδας στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα, την θεωρία της «ψωροκώσταινας», τα «στάδια», τα λαϊκά μέτωπα ελέω «εθνικής σωτηρίας» και τις συνακόλουθες αντιλήψεις που οδήγησαν σε πολλαπλές ήττες το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα και πιο πρόσφατα  στην τραγική συγκυβέρνηση με την δεξιά το 1989.

Το ζήτημα σήμερα δεν μπαίνει με γενικούς «αντιμνημονιακούς» όρους, ούτε με «ρεαλιστικά» καθοριζόμενους όρους εναλλακτικής κυβέρνησης.

Στις μέρες μας, στην Ελλάδα μπορεί να διεκδικηθεί περισσότερο από ποτέ στο παρελθόν η διάκριση μεταξύ «κεντροαριστερής» και «αριστερής» κατεύθυνσης. Αυτό όμως προϋποθέτει να μην μένει το κοινωνικό αίτημα για αριστερή κυβερνητική λύση ως μονοπώλιο της κεντροαριστερής κατεύθυνσης και ερμηνείας.

Η απάντηση στο ερώτημα που διατυπώνεται από τις ιστορικές αντιφάσεις, την κοινωνική διάθεση, τη σφοδρότητα αλλά και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ταξικής και πολιτικής πάλης και όχι από την υποκειμενική δυνατότητα ή ετοιμότητα του ΚΚΕ, του ΣΥΡΙΖΑ και των άλλων αριστερών κομμάτων και οργανώσεων,  είναι η «κυβέρνηση της αριστεράς».

Κυβέρνηση αριστεράς ως τακτικός στόχος

Κυβέρνηση της αριστεράς ως απάντηση στην κοινωνική απαίτηση, στην κατάρρευση του σάπιου πολιτικού σκηνικού, ως μέτρο της συμπαράταξης και του μετώπου, ως κατεύθυνση σύγκρουσης με το σύστημα σε όλες του τις εκφάνσεις και όχι μόνο στα μονοπώλια, ως μήνυμα αισιοδοξίας και αποφασιστικότητας στο εργατικό κίνημα και την κοινωνική πλειοψηφία που αμφισβητεί τους «μονόδρομους» της τρόικας και υλοποιεί στην πράξη τη στάση πληρωμών προς τους δανειστές, δηλώνοντας με χίλιους τρόπους τη διάθεσή του και απαιτώντας πολιτική έκφραση και προοπτική.

Κυβέρνηση της αριστεράς ως απάντηση στην κεντροαριστερή κατεύθυνση ανοικοδόμησης του σοσιαλδημοκρατικού πυλώνα του αστισμού.

Η «κυβέρνηση της αριστεράς» είναι ένας τακτικός και όχι στρατηγικός στόχος. Αποκτά νόημα στις συγκεκριμένες συνθήκες. Εξυπηρετεί την αυτοπεποίθηση και τη συνειδητοποίηση του ίδιου του κόσμου του κινήματος, της δρώσας και μαχόμενης κοινωνίας, στην κίνηση προς τη χειραφέτησή της και την δυνατότητα της οριστικής απελευθέρωσή της από τα δεσμά του καπιταλισμού. Στο δρόμο προς τον σοσιαλισμό.

Τα πολιτικά  ζητήματα  μπαίνουν με όρους κατεπείγοντος και απ’ αυτή την σκοπιά μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι:

α) το ζήτημα δεν αφορά την Ελλάδα αυτή καθαυτή αλλά τον ρόλο που παίζει στην διεθνή αλυσίδα και

β) ότι αν και η βάση της κρίσης είναι οικονομική οι απαντήσεις δεν μπορεί παρά να είναι αμιγώς πολιτικές.

Η ανάγκη για μια επίκαιρη μαρξιστική ανάλυση της κρίσης και της λειτουργίας του καπιταλισμού και της συνακόλουθης ανάλυσης του σύγχρονου ιμπεριαλισμού είναι δίχως άλλο απαραίτητη για την αριστερά καθώς τα παλιά σχήματα δεν είναι σήμερα επαρκή για να δώσουν απαντήσεις και η σχετική συζήτηση είναι ανοιχτή σε διεθνές επίπεδο.

Ανεπίκαιρα διλλήματα

Η ελληνική αριστερά αιφνιδιάστηκε από την γοργή εξέλιξη της κρίσης και παρ’ ότι οι αντικειμενικές συνθήκες ευνοούν την παρέμβασή της εξακολουθεί να αντιδρά με αμηχανία. Η πολιτική συζήτηση που διεξάγεται όλη αυτή την διετία εντός της γίνεται με όρους των ιδεολογικών ρηγμάτων του παρελθόντος (4 δεκαετιών) και στην βάση διλλημάτων που σήμερα φαντάζουν ανεπίκαιρα:

• Η συζήτηση γύρω από το «κλασικό» δίπολο «μεταρρύθμιση ή επανάσταση» πρέπει σήμερα να λάβει υπόψη πως βιώνουμε μια περίοδο κατά την οποία δεν υπάρχουν περιθώρια για φιλεργατικές, φιλολαϊκές μεταρρυθμίσεις ανεκτές από το σύστημα (μίνιμουμ πρόγραμμα) μα ταυτόχρονα ούτε και η δυνατότητα αιτιολόγησης μιας «ρεαλιστικής» διαχειριστικής πολιτικής στο όνομα του σοσιαλιστικού στόχου (μάξιμουμ πρόγραμμα). Πρόκειται για την εποχή των «ρεφορμιστών χωρίς μεταρρυθμίσεις»! Και για την ακρίβεια εάν τις προηγούμενες δύο δεκαετίες στο απόγειο του νεοφιλελευθερισμού είχε παρατηρηθεί το φαινόμενο των ρεφορμιστών (σοσιαλδημοκρατία, κεντροαριστερά) χωρίς μεταρρυθμίσεις καθώς στην πράξη όλο και ισχυρότερα υιοθετούσαν το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα, σήμερα στην περίοδο της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης και ελλείψει  δυνατότητας μεταρρυθμιστικής ατζέντας, οι ρεφορμιστές τείνουν να συμπιέζονται τόσο, μέχρι βαθμού εξαφάνισης. Αυτή η διαδικασία δημιουργεί το αντίστοιχο πολιτικό κενό. Σ’ αυτό το πλαίσιο αλλάζει εντελώς το νόημα των μεταρρυθμίσεων και της υπεράσπισής τους καθώς σήμερα μια φιλεργατική, φιλολαϊκή μεταρρυθμιστική ατζέντα καθίσταται πρόγραμμα σύγκρουσης με το σύστημα.
• Η συζήτηση για τα αντικαπιταλιστικά, επαναστατικά, κομμουνιστικά επιχειρήματα και κυρίως συνθήματα μαζικής προπαγάνδας πρέπει σήμερα να λάβει υπόψη πως βιώνουμε μια εποχή που έχει σφραγιστεί από την μεγαλύτερη ιδεολογική αντεπανάσταση στην σύγχρονη ιστορία. Τα ζητήματα που αφορούν στην πολιτική συνείδηση της εργατικής τάξης, στις πολιτικές πρωτοπορίες και εν τέλει στο ίδιο το υποκείμενο της αριστεράς και τα συνακόλουθα καθήκοντά του αποκτούν εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο στην εποχή που δεν απουσιάζει απλά και μόνο η «επαναστατική ηγεσία».Παρόλαυτά και παρά την ιστορική υποχώρηση αν όχι την ήττα, στα μάτια του μαζικού κοινωνικού ακροατηρίου παγκοσμίως, των «μεγάλων αφηγήσεων» και των κομμουνιστικών οραμάτων οι λαοί δεν παύουν να ορμούν στο προσκήνιο όπως αποδεικνύουν οι συγκλονιστικές αραβικές επαναστάσεις, κυρίως η αιγυπτιακή καθώς και το διεθνές πλέον κίνημα των καταληψιών των πλατειών, το οποίο συγκροτείται και αναπτύσσεται κυρίως στις χώρες του αναπτυγμένου καπιταλισμού, ιδιαίτερα εντός των ΗΠΑ και στοχοποιεί την λειτουργία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και την ακραία οικονομική ανισότητα.

• Στη συζήτηση σχετικά με τα εθνικοαπελευθερωτικά αιτήματα και την αιχμή της εθνικής ανεξαρτησίας και στη συζήτηση (που θάπρεπε να γίνεται αλλά δεν γίνεται επαρκώς και χωρίς προκαταλήψεις) για την φύση της κρίσης και της σύγχρονης εξέλιξης και λειτουργίας του καπιταλισμού – ιμπεριαλισμού καθώς και για την θέση της Ελλάδας μέσα στον διεθνή καταμερισμό, οι προσεγγίσεις τύπου «ψωροκώσταινας» μοιάζουν τουλάχιστον ανεπαρκείς αν όχι πλήρως απαρχαιωμένες την ώρα που αφενός η χώρα φέρεται να παράγει καταμεσής της κρίσης γύρω στα 220 δις ΑΕΠ και να βρίσκεται στην 31 θέση παγκοσμίως και αφετέρου δεν εμφανίζεται καμιά μαζική λαϊκή τάση σε κατεύθυνση κινήματος αυτοδιάθεσης. Οι συγκρίσεις με το ΕΑΜ είναι τουλάχιστον απλουστευτικές.
• Η συζήτηση για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση και το νόμισμα, η αιχμή που συμπυκνώνει την αντιπαράθεση μέσα στην αριστερά μοιάζει κυριολεκτικά εκτός κοινωνικού ενδιαφέροντος αν όχι εκτός τόπου και χρόνου καθώς το ζήτημα δεν είναι με ποιο νόμισμα θα πεινάει ο λαός αλλά πως θα ανατραπεί άμεσα η πορεία προς την φτώχεια.

Η πολιτική που εκπορεύεται από τα διευθυντήρια της ΕΕ, η διαχείριση της κρίσης, εν τέλει η ίδια η φύση της ΕΕ δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για «αριστερούς ευρωπαϊσμούς». Εντελώς φυσιολογικά αυτές οι απόψεις έχουν τουλάχιστον χαμηλώσει την ένταση της φωνής τους αν όχι έχουν σιγήσει εντελώς. Η υπεράσπιση της ΕΕ σήμερα σημαίνει την ταύτιση με τις σκληρές, ταξικές επιλογές των διευθυντηρίων.

Απ’ την άλλη το μέγεθος και το βάθος της κρίσης θέτουν σε αμφιβολία την ίδια την ύπαρξη και προοπτική της ΕΕ και του Ευρώ και ανοίγουν την συζήτηση για τα εθνικά νομίσματα απ’ τους ίδιους του καπιταλιστές και τους πολιτικούς τους εκπροσώπους, πρώτα απ’ όλα απ’ την ακροδεξιά. Η υπεράσπιση της «εθνικής πορείας» δεν διασφαλίζεται ως αριστερή και πολύ περισσότερο αντικαπιταλιστική κατεύθυνση ούτε στο επίπεδο της προπαγάνδας. Πολύ περισσότερο στο επίπεδο της πολιτικής.

Ο τρόπος με το οποίο γίνεται στις μέρες μας αυτή η συζήτηση δεν αφορά κάποιο θεωρητικό δίλλημα μεταξύ «διεθνισμού» και «αριστερού πατριωτισμού» καθώς εκ των πραγμάτων έχει οδηγηθεί στην «ουρά» των αντιθετικών καπιταλιστικών – ιμπεριαλιστικών τάσεων, του διεθνικού αστικού κοσμοπολιτισμού και του πατριδοκάπηλου και φιλοπόλεμου εθνικισμού.

Εν κατακλείδι οι συζητήσεις εντός της ελληνικής αριστεράς για απάντηση στην κρίση για το ευρώ ή την δραχμή, για την παραγωγική ανασυγκρότηση ή το εμπορικό ισοζύγιο, για τα ευρωομόλογα και την λειτουργία της ΕΚΤ, για την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών δανεισμού ή ακόμη και την αναζήτηση …πετρελαίου χάνουν απ’ τα μάτια τους το πρωτεύον που δεν είναι άλλο από τον συσχετισμό της δύναμης στο το πεδίο της ταξικής και πολιτικής πάλης. Αντίθετα οι αστοί δεν το χάνουν ποτέ από τα μάτια τους – αυξάνουν χρέη και ελλείμματα παρά τα μνημόνια. Η χώρα κοινώς πάει κατά διόλου η αριστερά νομίζει ότι θα την σώσει διορθώνοντας τα λάθη των αστών, που δεν ξέρουν, οι αστοί όμως ξέρουν πολύ καλά και μάχονται να έχουν πρωτίστως τις λιγότερες απώλειες οι ίδιοι και να βελτιώσουν την ταξική τους θέση και μετά θα δουν πως θα σταθεροποιήσουν την ισορροπία του συνολικού κοινωνικού συμφέροντος υπό καπιταλιστική ηγεμονία. Προωθούν πρόσθετες φοροαπαλλαγές για το κεφάλαιο, εφαρμόζουν ακραία εσωτερική υποτίμηση, απολύοντας, ξηλώνοντας όλα τα εργατικά δικαιώματα, γιγαντώνοντας την ανεργία με υποεκμετάλλευση των  μέσων παραγωγής που διαθέτουν, κόβουν μισθούς – συντάξεις και κοινωνικές παροχές – χρησιμοποιούν το κράτος για να τους δανείζει – επιχορηγεί – απαλλάσσει από  οφειλές, καθώς επίσης μέχρι και για να νομοθετεί για την περικοπή των μισθών του ιδιωτικού τομέα, αλλά και να τους προσφέρει κάθε πεδίο κερδοφορίας μέσω ιδιωτικοποιήσεων κλπ.

Παρά την αμηχανία της η Αριστερά αυξάνει το κοινωνικό της ακροατήριο

Η κρίση χρέους, ο τρόπος που εκδηλώθηκε στην Ελλάδα, οι επιλογές της ντόπιας άρχουσας τάξης και οι πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης του ΓΑΠ και οι συνέπειές τους βύθισαν το ήδη ανυπόληπτο πολιτικό σύστημα εξουσίας σε πρωτοφανή κρίση. Το ΠΑΣΟΚ αποδομείται, η ΝΔ και το ΛΑΟΣ βρίσκονται σε αδιέξοδα.

Ωστόσο η αριστερά, παρότι βρίσκεται γενικά στο στόχαστρο της κριτικής από τα μέλη και τους οπαδούς της για την πολυδιάσπαση και την αναποτελεσματικότητα, αυξάνει ταυτόχρονα το κοινωνικό της ακροατήριο και τα δημοσκοπικά της ποσοστά. Αυτή η αντίφαση μάλιστα αντανακλά το γεγονός ότι το αίτημα για ενότητα της αριστεράς έχει αντικειμενικά ωριμάσει, όπως τεκμαίρεται τόσο από τον φόβο των αντιπάλων ενώπιον μιας τέτοιας πιθανότητας, όσο και από την απαίτηση για μια τέτοια ενότητα που εκφράζεται έντονα από την πλατιά κοινωνική βάση των κινημάτων και της αριστεράς. Το αίτημα αυτό έχει δυο διαστάσεις: την αποτελεσματική κοινωνική δράση και την εκλογική συνεργασία.   Την αποτελεσματική δράση στο κοινωνικό πεδίο της ταξικής πάλης, την οργάνωση δηλαδή και στήριξη των αγώνων, των αντιστάσεων, των απεργιών κλπ. και την εκλογική συνεργασία, την αλλαγή δηλαδή των πολιτικών συσχετισμών ως αντανάκλαση της έστω στρεβλής αναγνώρισης εντός της κρίσης του ταξικού συμφέροντος μεγάλης κοινωνικής μερίδας.

Όλη αυτή την διετία της κρίσης και των σκληρών και καταιγιστικών μνημονιακών μέτρων η κοινωνία αντιστάθηκε με πολλούς τρόπους. Το κίνημα ερχόταν ξανά και ξανά, μέσω των εργατικών κινητοποιήσεων παρά τα εμπόδια της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας, μέσω της πλατείας Συντάγματος και των πλατειών, μέσω των «μικρών» αγώνων στις γειτονιές και στους χώρους δουλειάς. Η διάθεση της κοινωνικής πλειοψηφίας παραμένει σε τροχιά αμφισβήτησης και αγωνιστικής άμυνας και αυτό εκφράστηκε με κλιμακώσεις και σημαντικές κορυφώσεις όπως ήταν η 5/5/2010, η «μάχη του Μεσοπρόθεσμου», η 48ωρη Γενική Απεργία στις 19 και 20  Οκτώβρη,  οι καταλήψεις των υπουργείων αλλά και με επιμέρους εμβληματικούς αγώνες όπως ήταν η απεργία της ΠΟΕ – ΟΤΑ ή όπως είναι η τρέχουσα απεργία διαρκείας στην Ελληνική Χαλυβουργία, οι αγώνες στον Τύπο (Alter, Ελευθεροτυπία κ.λ.π.), οι προσπάθειες των κινημάτων «δεν πληρώνω», καθώς και με αγώνες χαμηλότερης έντασης, ακόμη και με την παθητική αντίσταση στα μεσοδιαστήματα κυρίως στον δημόσιο τομέα.

Η κοινωνική αντίσταση όλη αυτή την 2ετία έχει φέρει το κίνημα στην Ελλάδα στην πρωτοπορία της Ευρώπης ανεξάρτητα από το γεγονός ότι  το μέγεθος της κρίσης και τα συστημικά αδιέξοδα τείνουν, ολοένα και περισσότερο, να αναβαθμίσουν το διακύβευμα από το επίπεδο της ανάσχεσης κάποιων μέτρων στο επίπεδο της ολομέτωπης και συνολικής αντιπαράθεσης με το σύστημα.

Σήμερα βρισκόμαστε σ’ ένα μεσοδιάστημα υποχώρησης του γενικού κινηματισμού, με την έννοια ότι η κοινωνική διάθεση εκφράζεται με την προβολή στο κεντρικό πολιτικό πεδίο και στον εκλογικό συσχετισμό. Αυτή η εξέλιξη σχετίζεται με την χωρίς εκλογές κυβερνητική μεταβολή και με την αναρρίχηση στην πρωθυπουργία του τραπεζίτη Παπαδήμου, που αν και σκόπευε να πετύχει συναινέσεις, πολιτικές και κοινωνικές, φθείρεται ταχύτατα και στα δύο επίπεδα. Σημαντική μάλιστα παρατήρηση είναι πως η εξέλιξη αυτή ήταν ταυτόχρονα μια κοινωνική  νίκη στο πολιτικό πεδίο καθώς επί της ουσίας οδήγησε σε πτώση την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, τον Γ. Παπανδρέου και χρειάστηκε η σύμπραξη όλων των συστημικών δυνάμεων και μάλιστα μέσω διαδικασιών αστικοδημοκρατικής εκτροπής προκειμένου να κερδίσει το σύστημα χρόνο και να σταθεροποιηθεί σε ένα άλλο ασταθές σημείο ισορροπίας το οποίο το καθιστά ταυτόχρονα πιο επιθετικό αλλά και πιο ευάλωτο.

Το αίτημα για εκλογές είναι σήμερα αίτημα δημοκρατίας.

Κυβέρνηση της Αριστεράς

Το μέτρο της ενότητας και του μετώπου της αριστεράς σ’ αυτή την συγκυρία είναι η κυβερνητική πρόταση της αριστεράς, το σύνθημα για «κυβέρνηση της αριστεράς».

Η χρησιμότητα και η επικαιρότητα αυτού του συνθήματος δεν πρέπει να εκτιμηθεί με τους όρους «κανονικότητας» της προ κρίσης εποχής ούτε καν με όρους αυστηρής νοηματοδότησης του περιεχομένου της «κυβέρνησης της αριστεράς». Γιατί μια τέτοια δυνατότητα δεν προκύπτει από την ιδεολογικοπολιτική ετοιμότητα της αριστεράς αλλά από την ίδια την κρίση του συστήματος, οικονομική, πολιτική και ιδεολογική και την συνακόλουθη σκληρή ταξική επίθεση καθώς ταυτόχρονα και από  την διάθεση της κοινωνικής πλειοψηφίας να αντιστέκεται και να στρέφεται σε μη «ρεαλιστικές» επιλογές, σε κόντρα με το σύστημα, στην αριστερά.

Μια τέτοια προοπτική κυβέρνησης της αριστεράς και πολύ περισσότερο μια ραγδαία αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών θα λειτουργούσε πολλαπλασιαστικά στην διάθεση, την αυτοπεποίθηση,  την παρεμβατικότητα της κοινωνίας και των κινημάτων αλλά και στην προώθηση της  πολιτικής του συνείδησης καθώς θα διαπίστωνε την αντίδραση του συστήματος – μπαίνοντας αυτόματα στον ενεργό ρόλο της επί του πρακτέου ενεργής  υπεράσπισης της επιλογής του, όχι πλέον με την ψήφο του σε κάλπη, σε μια ρότα καθόλου «ρεαλιστική», στον εναλλακτικό δρόμο της σύγκρουσης με το σύστημα.

Μια τέτοια εξέλιξη θα διαμόρφωνε το πεδίο όπου θα αποκτούσε πραγματικό νόημα με ουσιαστικές συνέπειες η συζήτηση για την αντικαπιταλιστική, σοσιαλιστική προοπτική και τα αναγκαία βήματα.

Το ΚΚΕ δεν απαντά στην πρόκληση διατηρώντας την γραμμή της ιδεολογικής προπαγάνδας περί «λαϊκής εξουσίας» και απορρίπτει δια της γραμματέως του ρητά το σύνθημα «κυβέρνηση της αριστεράς». Ωστόσο αυτή η γραμμή δεκαετιών που στηρίζεται στην υποτίμηση των δυνατοτήτων του εργατικού και λαϊκού κινήματος και την παντελή έλλειψη εμπιστοσύνης στην αυτενέργεια των μαζών πιέζεται αφόρητα στις σημερινές συνθήκες της ταξικής και πολιτικής πάλης.

Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ δεν αγγίζει καν το ζήτημα. Εγκλωβίζεται μόνο στο πεδίο της προπαγάνδας και της κοινωνικής δράσης, αδυνατώντας να μπει δυναμικά στο πεδίο της μαζικής πολιτικής, που σημαίνει βεβαίως και συγκρούσεις, στην προσπάθεια της να αυτοπροστατευτεί σε συνολικό αλλά και επιμέρους επίπεδο από τους «κινδύνους» αυτού του άλματος.
Την ίδια ώρα συσπειρώνει ένα μεγάλο μέρος από τους πιο συνειδητούς και διαθέσιμους στο κίνημα αγωνιστές και αγωνίστριες.

Η ΔΗΜΑΡ επίσης δεν μπορεί να βγει επιθετικά μ’ αυτό το σύνθημα, καθώς ο στόχος της για «κυβέρνηση της κεντροαριστεράς» υλοποιείται, κατά το ένα μέρος, ήδη από την κυβερνητική πολιτική του ΠΑΣΟΚ και από την κυβέρνηση Παπαδήμου.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως αν το ΚΚΕ και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ αρνούνται να κινηθούν με την «ροή» των κοινωνικών διαθέσεων η ΔΗΜΑΡ επιχειρεί να σταθεί ως «φράγμα».

Ο ΣΥΡΙΖΑ σηκώνει το γάντι της «κυβερνητικής πρόκλησης»

Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ο μόνος σχηματισμός της αριστεράς που βάζει επιθετικά το θέμα των εκλογών με όρους διεκδίκησης της κυβέρνησης και αυτό του δίνει σαφές προβάδισμα στον χώρο της αριστεράς και πιέζει το ΚΚΕ.

Ωστόσο η  προσέγγιση του ζητήματος δεν γίνεται με επίκαιρους όρους και ξεκάθαρη εκτίμηση της συγκυρίας παρά επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο εδώ και περίπου ένα χρόνο και έχει αποκτήσει επικαιρότητα μόνο λόγω της αλλαγής των χαρακτηριστικών της συγκυρίας. Το αποτέλεσμα είναι η πρότασή του να είναι μεν διακριτή σε σχέση με το ΚΚΕ και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ που δεν αγγίζουν το ζήτημα αλλά λιγότερο διακριτή από την ΔΗΜΑΡ και να χαρακτηρίζεται από στοιχεία αμηχανίας και αναποφασιστικότητας που εν τέλει υπονομεύουν την δυναμική της ακόμη και στο πεδίο της προπαγάνδας. Αναφέρεται ακόμη και σήμερα στο «αντιμνημονιακό μέτωπο» που δεν αποτελεί κυβερνητική πρόταση αλλά πρόταση αντιπολίτευσης και δεν έχει αυτονόητα αριστερό πρόσημο καθώς και σε ένα νέο «συνασπισμό εξουσίας», τοποθέτηση που βρίσκεται πιο πίσω ακόμη και από τις προ τετραετίας διατυπώσεις που μιλούσαν για «κυβέρνηση με επίκεντρο την ριζοσπαστική αριστερά».

Η πολιτική προσέγγιση της «αμφίπλευρης διεύρυνσης» στην βάση ενός γενικόλογου και θολού «αντιμνημονιακού μετώπου» δεν λαμβάνει υπόψη την γενική κρίση των πολιτικών εκπροσωπήσεων και κυρίως των κομμάτων εξουσίας.

Η αναφορά, ακόμη και ο υπαινιγμός για συνεργασία με την σοσιαλδημοκρατία σήμερα έστω και σε επίπεδο στελεχών που πηδάνε όψιμα σαν τα ποντίκια από το βυθιζόμενο σκάφος τροφοδοτούν τις εκδοχές της ανοικοδόμησης του αστικού πυλώνα της σοσιαλδημοκρατίας παρά την εναλλακτική απάντηση της αριστεράς. Δεν υπάρχουν αριστερές εκπροσωπήσεις στο πολιτικό δυναμικό του ΠΑΣΟΚ, πολύ περισσότερο δε στελέχη που είχαν μέχρι πρόσφατα συμμετοχή με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην κυβέρνηση, και οι ελάχιστες εξαιρέσεις απλά επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Ο κόσμος που παλιά ψήφιζε ΠΑΣΟΚ και δεν οδηγείται στην αποχή και την πολιτική αδράνεια ή και κατά ένα μέρος του στη ΝΔ σήμερα στρέφεται απευθείας και αυξάνει τα ποσοστά της αριστεράς.

Στην πραγματικότητα δεν μπορεί να υπάρξει ένα σχέδιο μαζικής ακροαματικότητας με όρους προοπτικής που θα ανταγωνίζεται ταυτόχρονα και τη ΔΗΜΑΡ και το ΚΚΕ και  τη αντικαπιταλιστική αριστερά. Δεν μπορούν δηλαδή να συνυπάρξουν οι κατ’ ουσία αντιθετικές κατευθύνσεις και στρατηγικές που απορρέουν αφενός από την «κυβέρνηση της κεντροαριστεράς» και αφετέρου από την «κυβέρνηση της αριστεράς». Στην πράξη, η «αμφίπλευρη διεύρυνση» γέρνει προς τα δεξιά, υπονομεύοντας τους ήδη αδύναμους όρους ηγεμονίας της ριζοσπαστικής αριστεράς στα μελλοντικά μαζικά μορφώματα, καθώς πιέζει όχι μόνο τον όλο ΣΥΡΙΖΑ αλλά και τον ΣΥΝ και την ήδη τραυματισμένη ενότητά του με αντάλλαγμα μια, επισφαλούς ενότητας και προοπτικής, σχετικά μεγαλύτερη Κοινοβουλευτική Ομάδα.

Αυτές οι επικοινωνιακές κατά βάση επιλογές που βασίζονται στη λογική της απλής αλγεβρικής άθροισης αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ρίσκο καθώς το ισχυρό χαρτί της εκφώνησης στο κεντρικό πολιτικό πεδίο καλείται να υπερκαλύψει το μεγάλο μειονέκτημα της συγκρότησης του υποκειμένου. Σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ λειτουργεί βασικά με όρους εκλογικής συμμαχίας αλλά και ο ίδιος ο ΣΥΝ όχι μόνο δεν αύξησε αλλά μείωσε τις υποκειμενικές του δυνατότητες παρέμβασης στο κίνημα και στην κοινωνική βάση.

Η σωστή επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ να απαντήσει με τόλμη στην ιστορική ευκαιρία που συμπυκνώνεται εκλογικά στο σύνθημα για κυβερνητική πρόταση της αριστεράς οφείλει να υποστηριχτεί με τους αντίστοιχους πολιτικούς (και οργανωτικούς όρους) που θα δώσουν πιθανότητες επιτυχίας και κυρίως προοπτικής.

Χρειάζεται ξεκάθαρη πρόταση για «κυβέρνηση της αριστεράς» και κάλεσμα για συμπαράταξη σε πολιτικό πλαίσιο – κυβερνητική πρόταση.

Η κυβερνητική πρόταση της αριστεράς

Το πλαίσιο της κυβερνητικής πρότασης της αριστεράς πρέπει να είναι απλό, εύληπτο και ταυτόχρονα αιχμηρό και ξεκάθαρα εναλλακτικό της κυρίαρχης κατεύθυνσης.
Οφείλει να απαντά αποτελεσματικά σε 3 κριτήρια:

α) να ανατρέπει εκ βάθρων την τρέχουσα μνημονιακή και τροϊκανή πολιτική

β) να συσπειρώνει και να ωθεί σε κίνηση την εργατική και λαϊκή κοινωνική πλειοψηφία

γ) να δίνει την δυνατότητα συνύπαρξης των διαφόρων δυνάμεων της αριστεράς και ως εκ τούτου να τις πιέζει αποτελεσματικά σε συσπείρωση, σαν ένα σχέδιο ανοιχτό σε ερμηνείες καθώς ο άμεσος στόχος δεν είναι η δικαίωση σ’ αυτό τον χρόνο του ενός ή του άλλου ιστορικού ρεύματος αλλά η κινητοποίηση των μαζών και η ενίσχυση της μαζικής πεποίθησης πως η αριστερά και οι εναλλακτικές της προτάσεις έχουν λόγο ύπαρξης και χρησιμότητα.

Ένα τέτοιο λιτό αλλά και αναγκαίο και ικανό πλαίσιο, έχει τέσσερις άξονες:

1. Την μη αποδοχή του χρέους, την ρήξη με τους δανειστές, το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τη λειτουργία του.  Δεν υπάρχει γι’ αυτό άλλος δρόμος από την παύση των πληρωμών προς τους δανειστές και την διαγραφή ολόκληρου του ταξικού χρέους.
2. Ανάκτηση του οικονομικού ελέγχου από την κυβέρνηση της αριστεράς και οικονομική ανασυγκρότηση με μοχλό τον δημόσιο τομέα: εθνικοποίηση των τραπεζών και των σημαντικότερων τομέων της παραγωγής και της οικονομίας.
3. Ανεξάρτητα από το νόμισμα, είτε αυτό είναι το ευρώ είτε η δραχμή πρόγραμμα άμεσης προστασίας του κόσμου της εργασίας και της λαϊκής πλειοψηφίας από την φτωχοποίηση και την εξαθλίωση.  Μέτρα για την ανεργία, το επίπεδο ζωής, τα εργασιακά δικαιώματα. Δημόσια και δωρεάν Υγεία – Παιδεία – Ασφάλιση κ.λ.π. Που σημαίνει όλα τα μνημονιακά μέτρα να παρθούν άμεσα πίσω, και να γίνει ευρεία αναδιανομή του πλούτου.
4. Υπεράσπιση και διεύρυνση της Δημοκρατίας: κοινωνικός και εργατικός έλεγχος σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής, από την οικονομία έως την διοίκηση.

Αυτή η πρόταση μπορεί να υποστηριχθεί αποτελεσματικά μόνο με φιλοδοξία ιστορικής κλίμακας για τον ρόλο που πρέπει να παίξει η αριστερά στην Ελλάδα – αδύναμο κρίκο της ευρωπαϊκής και διεθνούς καπιταλιστικής κρίσης μα και ταυτόχρονα δυνατό κρίκο για την υπόθεση του σοσιαλισμού στον 21ο αιώνα.

Αυτές οι εξελίξεις δεν ήταν αναπόφευκτες. Οι ευθύνες της αριστεράς είναι τεράστιες. Φυσικά οι αποφάσεις είναι δύσκολες και η ευθύνη πολύ μεγάλη. Όμως θα πρέπει να γίνεται κατανοητό πως από την χρησιμότητα της αριστεράς στον τον λαό και την κοινωνία σε μια τέτοια ιστορική καμπή, σε μια τέτοια βαθιά κρίση του συστήματος, κρίνεται το ίδιο το μέλλον της και η ύπαρξής της.   Πολύ περισσότερο που η ελληνική αριστερά δεν εκπροσωπεί πλέον κανέναν διεθνή συσχετισμό δύναμης – κάτι που αποτελεί την αδυναμία της αλλά ταυτόχρονα και την δυνατότητα.

Σταυροδρόμι για την αριστερά

Βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα σταυροδρόμι που δεν δίνει την δυνατότητα για ενδιάμεσους «παράδρομους». Οι δύο δρόμοι είναι ο δρόμος της κοινωνικής «περιπέτειας», της πραγματικής αλλαγής και ο δρόμος της «ομαλότητας», της συντήρησης του παρόντος. Στις σημερινές συνθήκες που τις καθορίζει η κρίση του ίδιου του συστήματος δεν μπορεί η αριστερά να είναι η δύναμη της «ομαλότητας».

Το πραγματικό δίλημμα δεν αφορά το χρέος αλλά την ίδια την λειτουργία του συστήματος: υπάρχει εναλλακτικός δρόμος; Υπάρχει σοσιαλιστική προοπτική; Αυτό θα χρειαστεί να απαντηθεί απ’ αυτή την αριστερά στις σημερινές ιστορικές συνθήκες – όχι στο ασαφές μέλλον. Εάν το εργατικό κίνημα, ο ελληνικός λαός καθώς και οι άλλοι ευρωπαϊκοί λαοί ηττηθούν σ’ αυτή την σύγκρουση, τα μελλοντικά ερωτήματα που θα βάλει η ιστορία θα κληθούν να τα απαντήσουν άλλοι πολιτικοί σχηματισμοί.

Οι ευθύνες βαραίνουν ιδιαίτερα τα δύο μεγάλα κόμματα, το ΚΚΕ και τον ΣΥΝ (που καθορίζει ηγεμονικά και τον ΣΥΡΙΖΑ). Όλο το τελευταίο διάστημα ταλαντεύονται ανάμεσα στην ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνίας, τις εκφράσεις της, την «ζήτηση» για πολιτική έκφραση και στην πίεση, τις προκλήσεις και τις «νουθεσίες» του συστήματος. Ο φόβος προς τις κινούμενες και ριζοσπαστικοποιούμενες κοινωνικές μάζες, ο σεχταρισμός, αποτελεί συχνά τον καθοριστικό παράγοντα στις κρίσιμες επιλογές.

Για το ΚΚΕ είναι χαρακτηριστικό το διήμερο 19/20 Οκτώβρη. Την μια στιγμή βρισκόταν στην Αμαλίας, εκεί που έπρεπε να βρίσκεται από καιρό και την άλλη, μετά το θλιβερό επεισόδιο της 20/10 έφτασε να δηλώνει το ίδιο βράδυ στην Βουλή πως δεν είναι ώριμες οι συνθήκες και ο λαός για να πέσει άμεσα υπό την πίεσή του η κυβέρνηση.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ οι διαδοχικές ανακοινώσεις της 28ης Οκτωβρίου αρκούν για να εικονογραφήσουν την ταλάντευση. Αφενός με τον εξεγερμένο λαό που αμφισβητεί θεσμούς και άρχοντες και αφετέρου με δηλώσεις νομιμότητας στους θεσμούς και τους άρχοντες.

Σήμερα όπου στην Βέροια ομάδες πολιτών συνδέουν το κομμένο ρεύμα σε όσους δεν μπορούν να πληρώσουν, όπου οι δήμαρχοι της Ν. Ιωνίας και του Ελληνικού δηλώνουν ότι θα κάνουν το ίδιο, τα κόμματα της αριστεράς ταλαιπωρούνται με αμήχανες επιλογές συμβολικού χαρακτήρα.

Τα παραδείγματα αμηχανίας και ατολμίας αυτής της αριστεράς μέσα στο οργανωμένο εργατικό κίνημα είναι πολύ σοβαρότερα.

Όμως όλες αυτές οι εξελίξεις απέχουν πολύ από το να είναι οριστικές και μη αναστρέψιμες. Η περίοδος στην οποία έχουμε εισέλθει είναι μακρά και χαρακτηρίζεται από τις βαθιές αντιφάσεις και τα αδιέξοδα στο ίδιο το αστικό στρατόπεδο. Η κρίση του χρέους στην Ευρώπη βαθαίνει και εξελίσσεται βάζοντας για τα καλά την Ιταλία στο παιχνίδι, τα υπαρξιακά ερωτηματικά για το Ευρώ και την ίδια την ΕΕ συνεχώς αναφύονται, η ανάγκη για καταστροφή κεφαλαίων σαν διέξοδο από την κρίση οξύνει τις αντιφάσεις και τους ανταγωνισμούς μερίδων του κεφαλαίου αλλά και των εθνικών αφετηριών τους θυμίζοντας πως στο βάθος υπάρχει και ο πόλεμος.

Ως πολιτική συνέπεια  αυτών των συνθηκών παίζονται όλα τα χαρτιά του συστήματος ένα – ένα και καίγονται διαδοχικά. Στις ευρωπαϊκές χώρες ετοιμάζονται  για «αλλαγή φρουράς» μεταξύ δεξιάς και σοσιαλδημοκρατίας. Στην Ελλάδα ετοιμάζονται να κυβερνήσουν κι οι δυό μαζί.

Τα μέτρα ενάντια στο κόσμο της εργασίας και τον λαό θα συνεχίζουν να σκληραίνουν. Οι μαζικές διαδηλώσεις που φώναζαν να φύγει η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ πολύ σύντομα θα φωνάζουν να φύγει η κυβέρνηση «εθνικής σωτηρίας».

Στο κέντρο το ιστορικό υποκείμενο της ανατροπής, η εργατική τάξη, ο λαός

Για την αριστερά το σημαντικότερο αυτή την ώρα είναι να στρέψει την προσοχή της στην πιο ουσιαστική θέση, πως η εργατική τάξη, ο λαός, αυτός ο «απλός» κόσμος είναι το πραγματικό ιστορικό υποκείμενο της ανατροπής. Να συνάψει και να ισχυροποιήσει την σχέση της με το κίνημα και την κοινωνία πολύ πιο βαθιά από το επίπεδο της εκλογικής εκπροσώπησης.

Προϋπόθεση γι αυτό είναι να γίνει μια προσεκτική, σοβαρή και συστηματική παρατήρηση των σύγχρονων χαρακτηριστικών αυτού του κόσμου.

Ας δούμε μερικές μόνο χαρακτηριστικές αντιφάσεις:

Ο ίδιος κόσμος που σε πλειοψηφικά ποσοστά λέει όχι στα μνημόνια, στην κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, στην τρόικα, στο παλιό και φθαρμένο πολιτικό σύστημα, που δίνει πολύ χαμηλά ποσοστά στα δύο κόμματα εξουσίας και πολύ μεγάλα (αθροιστικά) ποσοστά στην αριστερά, που υποστηρίζει και συμμετέχει στις απεργίες, στις διαδηλώσεις, στις καταλήψεις, αυτός ο ίδιος κόσμος λέει ναι στο Ευρώ και όχι στην αποχώρηση από την ΕΕ, λέει ναι στην κυβέρνηση συνεργασίας και «εθνικής σωτηρίας»…

Αυτός ο κόσμος λέει ναι στην πολιτική αλλαγή αλλά όχι στις εκλογές! Μια τοποθέτηση που επιτρέπει πολλές ερμηνείες και περιεχόμενα.

Η εικόνα αυτή σχετίζεται με την πρόσληψη των αδιεξόδων του συστήματος εμπειρικά και βιωματικά στην εποχή της σφοδρής υποχώρησης των θεωρητικών βεβαιοτήτων, των ισχυρών οραμάτων, των «μεγάλων αφηγήσεων».

Όμως η παραδοχή αυτή καθόλου δεν στερεί από την αριστερά τις δυνατότητες παρέμβασης.  Τουναντίον. Αρκεί να πάψει να προσπαθεί το κάθε ρεύμα της να βολέψει την εικόνα του κοινωνικού υποκειμένου στην δική του ιδιαίτερη αφήγηση.

Το εργατικό κίνημα στην χώρα δεν έχει ηττηθεί, είναι παρόν και παλεύει. Οι χιλιάδες νέοι που εισέρχονται στον αγώνα δεν έχουν μεν την ιδεολογικοπολιτική συγκρότηση των αγωνιστών της αριστεράς του παρελθόντος αλλά ταυτόχρονα εκπαιδεύονται καθημερινά μέσα από την εμπειρία της συλλογικότητας και του αγώνα χωρίς τις αποσκευές της ήττας.

Ένας ολόκληρος κόσμος σήμερα, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αθροιστικά, ίσως και 30% επιλέγει την αριστερά όχι σαν αποδοχή της ιδιαίτερης παράδοσης – αφήγησης του κάθε ρεύματός της αλλά με την γενική της φυσιογνωμία: η πολιτική δύναμη που αντιπολιτεύεται το σύστημα, που υποστηρίζει τα συμφέροντα του κόσμου της εργασίας και του λαού, η ελπίδα για εναλλακτική διέξοδο όταν καταπίπτουν δραματικά οι αυταπάτες για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος. Εδώ το πρωτεύον χαρακτηριστικό που αναγνωρίζεται μαζικά δεν είναι η θεωρητικοϊδεολογική επιχειρηματολογία αλλά η αίσθηση της δύναμης, του συσχετισμού.

Συσχετισμός δύναμης – το μέτωπο

Το πιο βασικό λοιπόν είναι η δύναμη. Αριστερά σαν καταφύγιο και αποκούμπι των αδικημένων, σαν επιλογή εναλλακτικής πορείας που όμως μπορεί να εμφανίσει συσχετισμό δύναμης και να απειλήσει το σύστημα.

Το ζήτημα του συσχετισμού της δύναμης, της συγκέντρωσης της δύναμης οδηγεί στην συζήτηση για το μέτωπο. Η ανάγκη για το μέτωπο προκύπτει από την πρόδηλη ανάγκη για πολιτική έκφραση της εν δυνάμει πλειοψηφικής κοινωνικής συμμαχίας που σήμερα εμφανίζεται σε αντίθεση με την ασκούμενη μνημονιακή πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης και της τρόικας.

Η πρώτη παρατήρηση σχετικά μ’ αυτό είναι πως ενώ αυτή η συζήτηση κρατά ήδη αρκετό καιρό στην αριστερά με μικρά έως και ανύπαρκτα αποτελέσματα έχει ήδη αρχίσει να συγκροτείται  σε ανώτερο βαθμό από την προηγούμενη φάση  της επίθεσης το «μέτωπο της αντίδρασης». Ο χρόνος λοιπόν δεν είναι απεριόριστος καθώς οι δυνάμεις και οι αντοχές  του εργατικού και λαϊκού κινήματος θα δοκιμάζονται συνεχώς από την ολοένα και σκληρότερη συστημική πίεση, επιθέσεις και  καταστολή κάθε είδους.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά την φύση του μετώπου: Παλλαϊκό μέτωπο όπου η αριστερά θα είναι ένας παράγοντας μεταξύ άλλων ή μέτωπο με την ηγεμονία της αριστεράς;

Το «κοινωνικό μέτωπο» ή η κοινωνική συμμαχία αποτελείται από ανθρώπους από διαφορετικές τάξεις και κοινωνικά στρώματα που έχουν και διαφορετικά συμφέροντα και διαφορετικές αντιλήψεις, ιδέες και πολιτικές εκπροσωπήσεις. Μάλιστα τα διαφορετικά αυτά συμφέροντα στις συνηθισμένες κοινωνικές συνθήκες είναι ευθέως ανταγωνιστικά και εχθρικά όπως συμβαίνει με τους εργαζόμενους – υπάλληλους και τους μικρομεσαίους – εργοδότες. Σε συγκεκριμένες ιστορικές συγκυρίες, όπως η τρέχουσα, διαμορφώνονται όροι συμμαχίας. Όμως αυτό συμβαίνει γιατί οι μικρομεσαίοι «προλεταριοποιούνται» και τείνουν να συμφωνήσουν με τις διεκδικήσεις και τους τρόπους πάλης των εργαζόμενων (εργατικό κίνημα). Αυτές οι αντιθέσεις υπάρχουν πάντα ακόμη κι όταν κρύβονται πίσω από την γενική συνάθροιση του «πλήθους» π.χ. των «αγανακτισμένων» ατόμων.

Ως εκ τούτου τα συνθήματα και εν γένει οι πολιτικοί στόχοι που τίθενται από την αριστερά είναι απολύτως κρίσιμα ως προς την κατεύθυνση στην οποία επιδιώκουν και σπρώχνουν την οικοδόμηση του μετώπου καθώς και στις αντικειμενικές συνέπειες αυτών των κατευθύνσεων. Μ’ άλλα λόγια είναι αδύνατο να είναι διαθέσιμα και χρήσιμα τα ίδια συνθήματα για αριστερούς και ανατρεπτικούς στόχους όπως και για δεξιούς και ακροδεξιούς. Η πάλη για την ηγεμονία καθορίζεται από τα πρώτα κιόλας βήματα της συγκρότησης κοινωνικοπολιτικού μετώπου.

Απ’ αυτή την άποψη δεν μπορούμε και δεν πρέπει να στοχεύουμε  σε ένα κάποιο θολό παλλαϊκό μέτωπο αλλά σε μέτωπο με την ηγεμονία της αριστεράς.

Ωστόσο μια τέτοια προσπάθεια πρέπει να χαρακτηρίζεται αφενός από την ξεκάθαρη στόχευση της μεγαλύτερης δυνατής συσπείρωσης των δυνάμεων της αριστεράς απαλλαγμένης από τους σεχταρισμούς της ιδεολογικής καθαρότητας και αφετέρου από την επίγνωση ότι η κοινωνική συμμαχία διεκδικείται ταυτόχρονα και από το σύστημα με την έννοια της επιδίωξης της κοινωνικής συναίνεσης στο συστημικό σχέδιο.

Δεν πρέπει να χωρά αμφιβολία πως στις μέρες μας επιδιώκεται η αναπλαισίωση και ανοικοδόμηση του σοσιαλδημοκρατικού πυλώνα του αστισμού. Απ’ αυτή την άποψη δεν υπάρχει εύκολος δρόμος προς την βάση του ΠΑΣΟΚ μέσω όψιμων αποσκιρτημένων πολιτικών εκπροσώπων – βουλευτών. Στην ελληνική σοσιαλδημοκρατία δεν έχει εμφανιστεί πραγματική αριστερή αντιπολίτευση (πλην ίσως ατομικών εξαιρέσεων που επιβεβαιώνουν τον κανόνα) παρά μόνο στην βάση του κόσμου της και δει των εργατικών κομματιών που για να ακολουθήσουν την αριστερά χρειάζονται ένα ισχυρό και αποφασιστικό πολιτικό πόλο παρά τους παλιούς τους βουλευτές σε συσκευασία αριστερού ψηφοδελτίου. Μια αριστερά που δεν εξασφαλίζει ουσιαστικές σχέσεις με τον μαχόμενο κόσμο της εργασίας και της λαϊκής βάσης γενικότερα κινδυνεύει να γίνει εύκολο θύμα – όχημα της σοσιαλδημοκρατικής ανοικοδόμησης.

Πολιτική γραμμή – ο αδύναμος κρίκος

Όλα αυτά καταλήγουν στην αναγκαία πολιτική γραμμή που μπορεί να τα εξυπηρετήσει. Την πολιτική γραμμή με κριτήριο την δυνατότητα επικοινωνίας με τα μαζικά κοινωνικά κομμάτια.

Στην ιδεολογικοπολιτική συζήτηση που διεξάγεται στους κόλπους της αριστεράς αλλά και μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζονται στοιχεία αντιπαράθεσης και κριτήρια από το παρελθόν που επαναλαμβάνονται στις μέρες μας ως πάλη ρευμάτων χωρίς να  λαμβάνεται υπ’ όψη σχεδόν καθόλου το σύγχρονο ιστορικό πλαίσιο της «παγκοσμιοποίησης» και της κατάρρευσης του «υπαρκτού» και σίγουρα τις συνέπειές του στο σύγχρονο κοινωνικό υποκείμενο.

Σ’ αυτό το σημείο υπάρχει ένα ζήτημα που αφορά τη θεωρία. Υπάρχει η ανάγκη για μια επίκαιρη μαρξιστική ανάλυση του σύγχρονου ιμπεριαλισμού, της εξέλιξης του καπιταλισμού, της φύση, των αδιεξόδων και της δυναμικής της κρίσης.

Για την ώρα θα μείνουμε μόνο σε μια διαπίστωση: Η διαδικασία διεθνοποίησης του κεφαλαίου στην εποχή της «καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης» έχει παράξει και πολιτικά αποτελέσματα στον τρόπο και τις λειτουργίες της αστικής διαχείρισης διαμορφώνοντας διεθνικά κέντρα του κεφαλαίου χάραξης στρατηγικών και πολιτικών κατευθύνσεων (διευθυντήρια ΕΕ, ΔΝΤ, G20 κ.α) όσο το δυνατόν απαλλαγμένα από τις πιέσεις της ταξικής πάλης οι οποίες εξακολουθούν να λαμβάνουν χώρα κατά κανόνα στο εθνικό πεδίο. Οι ενιαίες αυτές κατευθύνσεις επιστρέφουν στο εθνικό πεδίο και το επικαθορίζουν ανισόμετρα, σε όλες τις χώρες, περισσότερο ή λιγότερο πλούσιες, ψηλότερα ή χαμηλότερα στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα.

Η προσπάθεια να απαντηθεί αυτή η αντίφαση με ολοκληρωμένες αφηγήσεις που ουσιαστικά «απαιτούν» την αντιστροφή της σύγχρονης πραγματικότητας είτε στην μια κατεύθυνση,  της επιστροφής στο κλασικό σχήμα των εθνικών κρατών είτε στην άλλη κατεύθυνση, της προσδοκίας της «ανόδου» της ταξικής πάλης σε διεθνικό επίπεδο μέσω του στόχου της πολιτικής ολοκλήρωσης της διαδικασίας, πέρα από την σχηματικότητα και την αδυναμία της ερμηνείας της τρέχουσας λειτουργίας χρεώνεται και την αναποτελεσματικότητα στην κοινωνική ακροαματικότητα.

Ο κόσμος ζει αυτή την αντίφαση, την αντιλαμβάνεται βιωματικά και την εκφράζει με τις αντιφατικές τοποθετήσεις του: δεν θέλει και δεν αντέχει την διαρκή λιτότητα και την υποχώρηση του δημοκρατικού πλαισίου, εχθρεύεται τα διευθυντήρια των καπιταλιστών αλλά δεν εμπνέεται από την προοπτική της εθνικά υπερήφανης φτώχειας πολλώ δε μάλλον από τον στόχο μιας Αλβανίας ή μιας Β. Κορέας.

Η μόνη προοπτική μπορεί να έλθει με την προσέγγιση του «αδύναμου κρίκου». Που εάν σπάσει για την ιμπεριαλιστική αλυσίδα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις και μια διαφορετική ευρωπαϊκή και διεθνή εξέλιξη.

Ο «αδύναμος κρίκος» δεν είναι αφήγηση. Είναι μέθοδος προσέγγισης με πολιτική χρησιμότητα. Απαιτεί την χάραξη ρηξιακής πολιτικής στο «συγκεκριμένο». Η ρήξη – εν προκειμένω στην Ελλάδα – θα δημιουργήσει νέα δεδομένα και νέους αδύναμους – δυνατούς κρίκους όπου το κρίσιμο στοιχείο καθίσταται η κίνηση του κόσμου της εργασίας και γενικότερα των ευρωπαϊκών λαών.

Μια τέτοια προσέγγιση δεν μπορεί να υπηρετηθεί με οποιοδήποτε πολιτικό πλαίσιο – πρόγραμμα. Σήμερα η αναγκαία και ικανή συνθήκη  για την Ελλάδα – αδύναμο κρίκο της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας καπιταλιστικής αλυσίδας της κρίσης, απαιτεί μια πολιτική στηριγμένη σε τέσσερις άξονες:

Α) Άμεση στάση πληρωμών προς τους δανειστές – διαγραφή του χρέους

Β) Το Ευρώ δεν είναι ταμπού

Γ) Ανατροπή της κυβέρνησης – της τρόικας – των δανειακών συμβάσεων και των μέτρων που ήδη έχουν παρθεί

Δ) Σημεία άμεσου εργατικού προγράμματος:

Ουσιαστική δημοκρατία στην διαχείριση των κοινωνικών ζητημάτων, στην οικονομία και σε κάθε βαθμίδα διοίκησης με κοινωνικό και εργατικό έλεγχο

Εθνικοποίηση των τραπεζών και των βασικών τομέων της παραγωγής

Αναδιανομή του πλούτου – αυξήσεις σε μισθούς – συντάξεις με παράλληλη σκληρή φορολογία του κεφαλαίου

Στα παραπάνω θα πρέπει να προσθέσουμε την ανάγκη της εκλαΐκευσης της προσέγγισης του «αδύναμου κρίκου»  προς τον λαό σαν στοιχείο μαζικής προπαγάνδας της προοπτικής και ευόδωσης των προσπαθειών του. Στην πραγματικότητα σαν ένα νέο τρόπο προπαγάνδισης του σοσιαλιστικού οράματος στην εποχή της «παγκοσμιοποίησης».

Μια τέτοια γραμμή μπορεί να αποτελέσει ταυτόχρονα την βάση για μια πολιτική πραγματικά μετωπική στα πλαίσια της σημερινής αριστεράς στην Ελλάδα καθώς ξεσκεπάζει τα προσχήματα και τις «ιδεολογικές δικαιολογίες» διεκδικώντας ταυτόχρονα την επικοινωνία με τα μαζικά κοινωνικά ακροατήρια.

Στις σημερινές συνθήκες η επίκληση της ενότητας αποτελεί πλέον κοινοτυπία. Και ποιός δεν μιλά γι αυτήν! Παρόλαυτά οφείλουμε να είμαστε συγκεκριμένοι. Ποια ενότητα; του κινήματος; του λαού; της αριστεράς; των «αντιμνημονιακών»; όλων όσων είναι αντίθετοι με την κυβέρνηση Παπανδρέου;

Η ενότητα δεν είναι προϊόν πολλών και διαφορετικών απόψεων ή πολύ περισσότερο προθέσεων και διακηρύξεων που με κάποιο τρόπο, μπαίνοντας σε κάποιο «μίξερ» ανακατεύονται και προκύπτει η γραμμή της «ενότητας».

Ούτε βέβαια μπορεί να είναι αποτελεσματική μια διαδικασία απλής εκλογικής συγκόλλησης με την ελπίδα και την προσδοκία ενός αυξημένου ποσοστού.

Στην πραγματικότητα μιλάμε για την πολιτική άποψη, την γραμμή που επιτυγχάνει αυτό τον στόχο δηλαδή κατακτά την ηγεμονία και δημιουργεί τους όρους για την συγκέντρωση της δύναμης.

Το ζητούμενο είναι αυτή η άποψη.

Το σωστό λοιπόν είναι να μιλάμε όχι γενικόλογα για την «ενότητα» αλλά για την συγκέντρωση της δύναμης. Την συγκέντρωση των κοινωνικών δυνάμεων, του κόσμου της εργασίας, της ευρείας κοινωνικής συμμαχίας που πλήττεται από την κυβερνητική πολιτική, του κινήματος.

Έτσι αποκτά νόημα και η «ενότητα» των πολιτικών δυνάμεων που φιλοδοξούν να εκφράσουν αποτελεσματικά την κοινωνική πλειοψηφία.

Από την σκοπιά της αριστεράς αυτή η άποψη πρέπει καταρχάς να χαρακτηρίζεται και μάλιστα σήμερα περισσότερο από ποτέ από την αναφορά στον στρατηγικό στόχο, στο όραμα της ανατροπής του καπιταλισμού και του ανοίγματος του δρόμου για μια άλλη κοινωνία δικαιοσύνης και δημοκρατίας, στο σοσιαλιστικό όραμα.

Μια τέτοια αναφορά δεν αρκεί ασφαλώς καθώς η ζητούμενη άποψη, η πολιτική γραμμή κρίνεται στο πεδίο της αποτελεσματικότητας, πλην όμως είναι αναγκαία σαν μια πρώτη σαφή απάντηση στο επίκαιρο ζήτημα πως «δεν είμαστε όλοι ίδιοι».

Ποιο είναι σήμερα το διακύβευμα; Κανείς θα μπορούσε να πει πως είναι ο βρόγχος του δημόσιου χρέους. Το χρέος είναι ένα οικονομικό, πολιτικό και εν τέλει ταξικό πρόβλημα στο όνομα του οποίου επιχειρείται σήμερα η πιο βάρβαρη και βίαιη αναδιανομή του πλούτου υπέρ του κεφαλαίου και εις βάρος της εργασίας, η πιο βάρβαρη επίθεση στις κατακτήσεις πολύχρονων και σκληρών κοινωνικών αγώνων, στα εργατικά και δημοκρατικά δικαιώματα. Πρόκειται πράγματι για έναν πόλεμο ενάντια στην πλειοψηφία της κοινωνίας.

Από την πλευρά των αστών και των πολιτικών τους εκπροσώπων όλες οι απαντήσεις – δεν είναι και πολλές – αφορούν την αντιμετώπιση των προβλημάτων που γεννά η κρίση γι αυτούς, για τα κέρδη τους και την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος. Ως εκ τούτου δεν υπάρχει εκδοχή που να μην φορτώνει τα βάρη της κρίσης στους πολλούς, στον κόσμο της εργασίας και την κοινωνική πλειοψηφία. Η ολομέτωπη ταξική επίθεση διεξάγεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Ευρώπης (και όχι μόνο) με ή χωρίς την αιχμή του χρέους.

Στα πλαίσια της αριστεράς στην Ελλάδα διεξάγεται μια συζήτηση με αιχμή τις επιλογές στην νομισματική πολιτική: Το «ευρώ – ταμπού» και η «δραχμή – ταμπού». Όμως η προτεραιότητα του νομίσματος σαν αιχμή και καθοριστικός παράγοντας για την αριστερή διέξοδο αποτελεί υποταγή στην αστική ατζέντα. Κάθε μια απ’ αυτές τις επιλογές αποτελεί ταυτόχρονα έκφραση και αντίστοιχη επιλογή των ίδιων των αστών καθώς εκφράζει τις αντιθετικές τάσεις του ίδιου του κεφαλαίου, την διεθνική και την εθνική. Το γεγονός ότι σήμερα οι ευρωπαϊκές αστικές τάξεις υπερασπίζονται το ευρώ και την ΕΕ δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν στην «εργαλειοθήκη» τους και οι επιλογές των εθνικών αναδιπλώσεων και αντίστοιχα των εθνικών νομισμάτων. Φωνές όπως του Κρανιδιώτη και του Μαρκεζίνη το βεβαιώνουν ήδη από σήμερα.

Η επιλογή της δραχμής ως αιχμή της εναλλακτικής της αριστεράς συνοδεύεται στην καλύτερη περίπτωση από στοιχεία προπαγάνδας για ένα ευρύτερο αντικαπιταλιστικό πλαίσιο που όμως σε καμιά περίπτωση δεν εξασφαλίζεται από την επιλογή της δραχμής και της εξόδου από την ΕΕ. Στην χειρότερη περίπτωση η επιλογή αυτή συνοδεύεται από ιδεολογικές αφηγήσεις παρωχημένες κατά την γνώμη μας, καθώς αφορούν τις ηττημένες ιστορικά θεωρίες της εξάρτησης ή κατά το λαϊκότερο της «ψωροκώσταινας» και στοχεύουν σε ανύπαρκτες προοπτικές του «σοσιαλισμού σε μια μόνο χώρα».

Τα σημαντικότερα προβλήματα μ’ αυτές τις προσεγγίσεις είναι αφενός ότι δεν έλκουν την κοινωνική ακροαματικότητα καθώς ενστικτωδώς ένας ολόκληρος κόσμος διαισθάνεται πως η δραχμή και η εθνική περιχαράκωση θα σημάνει ακόμη περισσότερη φτώχεια και αφετέρου ότι αυτή η γραμμή μπορεί να προπαγανδίζεται από την αριστερά αλλά δεν μπορεί να υλοποιηθεί απ’ αυτήν. Αντίθετα μέσα στα πλαίσια της αγοράς και του καπιταλισμού με διαφορετικές ασφαλώς προϋποθέσεις και στοχεύσεις, είναι η δεξιά και μάλιστα το χειρότερο πρόσωπό της που δύναται αν οι αστοί το επιλέξουν, να υλοποιήσει μια εθνικιστική γραμμή με προμετωπίδα την δραχμή, με βαρύ κόστος για τον κόσμο της εργασίας και τον λαό γενικότερα.

Αν όμως η επιμονή στην προτεραιότητα της δραχμής και της εξόδου από την ΕΕ μπορεί να χαρακτηριστεί σαν άστοχη προπαγάνδα ή και επιμονή σε παρωχημένες ιδεολογικές αφηγήσεις δεν ισχύει το ίδιο για την επιμονή στο «ευρώ – ταμπού». Η θέση αυτή που χαρακτηρίζει τις αναλύσεις και τις πολιτικές επιλογές της ηγετικής ομάδας του Συνασπισμού είναι εκτεθειμένη να κατηγορηθεί όχι πια σαν άστοχη προπαγάνδα αλλά σαν στήριξη και συνέργεια, αντικειμενικά, στην πολιτική που υλοποιείται σήμερα σε βάρος του κόσμου της εργασίας και του λαού γενικότερα στην Ελλάδα μα και σ’ όλη την Ευρώπη. Η στήριξη του ευρώ σήμερα δεν αποτελεί εν δυνάμει κίνδυνο αλλά άμεση ένταξη και συμμετοχή στο κυρίαρχο πλαίσιο των ευρωπαϊκών αρχουσών τάξεων και την κοινή στρατηγική τους. Καθόλου τυχαία απόψεις και εκδοχές που απορρέουν απ’ αυτόν τον περιορισμό όπως το ευρωομόλογο εκφωνούνται σήμερα από τους ίδιους τους αντιπάλους, από τους ευρωσοσιαλιστές και τον Γ. Παπανδρέου.

Η επιλογή του νομίσματος και της νομισματικής πολιτικής δεν μπορεί να αποτελεί προτεραιότητα για την αριστερά παρά μόνο συνέπεια. Αντίθετα προτεραιότητα αποτελεί η απόρριψη του πλαισίου της ασκούμενης σήμερα πολιτικής από την ΕΕ, την τρόικα και την κυβέρνηση και πρωτίστως η απόρριψη και άμεση αναστροφή των ταξικών μέτρων που παίρνονται στο όνομα της αντιμετώπισης του χρέους: το ευρώ αλλά ακόμη και η ίδια η ΕΕ δεν αποτελούν ταμπού!

Ξεφεύγοντας από τα όρια των περίκλειστων ιδεολογικών αφηγήσεων, είτε αφορούν την προσδοκία και το όραμα της «αυτάρκους σοσιαλιστικής Ελλάδας» είτε κάποιου «ταυτόχρονου ευρωπαϊκού σοσιαλιστικού μετασχηματισμού» η χρήσιμη προσέγγιση είναι αυτή του «αδύναμου κρίκου». Απ’ αυτή την σκοπιά, της Ελλάδας ως αδύναμου κρίκου του ευρωπαϊκού ή ακόμη και διεθνούς καπιταλισμού, η ουσία βρίσκεται στο πως αυτός ο κρίκος δύναται και πρέπει να σπάσει για το σύστημα την ώρα που θα καθίσταται ισχυρός κρίκος για τους εργαζόμενους, τους ευρωπαϊκούς λαούς και την αριστερά, δημιουργώντας ένα ντόμινο ανατρεπτικών εξελίξεων σε όλη την Ευρώπη σε σοσιαλιστική κατεύθυνση. Κάτι τέτοιο δεν εξασφαλίζεται υπό τον περιορισμό της αποδοχής των επιλογών και των δυνατοτήτων που προσφέρει η σκληρή νεοφιλελεύθερη και άκρως αντιδημοκρατική ΕΕ αλλά ούτε βέβαια και η εχθρική για ντόπιους και λοιπούς ευρωπαίους εργαζόμενους προοπτική της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής (καπιταλιστικής) οικονομίας και αντίστοιχα της εθνικής οικονομίας της καθεμιάς ευρωπαϊκής χώρας.

Οι αιχμές και οι προτεραιότητες της αριστεράς και ιδιαίτερα στην «Ελλάδα – αδύναμο κρίκο», πρέπει να αφορούν τους όρους της ταξικής επιβολής των συμφερόντων του κόσμου της εργασίας σε βάρος του κεφαλαίου.

Πρώτο βήμα η παύση πληρωμών προς τους δανειστές με ταυτόχρονη εθνικοποίηση των τραπεζών και των βασικότερων τομέων της οικονομίας. Εμβάθυνση της Δημοκρατίας με άμεση θέσπιση του δημοκρατικού, κοινωνικού και εργατικού ελέγχου στην οικονομία και την κοινωνία ευρύτερα. Ανοικοδόμηση της οικονομίας με μοχλό το κοινωνικό και δημοκρατικά ελεγχόμενο κράτος.

Μπορούμε να αποφύγουμε το δίλλημα ή μειοψηφικής απεύθυνσης ιδεολογική προπαγάνδα ή μαζική πολιτική με δεξιά διολίσθηση εντός της αστικής ατζέντας. Σήμερα είναι δυνατό να οικοδομήσουμε μια μαζική αντικαπιταλιστική πολιτική ξεκινώντας από την εμπιστοσύνη και την ολόθερμη πολιτική, ιδεολογική μα και άμεσα υλική στήριξη της κοινωνικής αυτενέργειας και αυτοοργάνωσης.

Το σημείο εκκίνησης είναι ακριβώς η εμπιστοσύνη στο κοινωνικό υποκείμενο και την κίνησή του που στις μέρες πήρε και ονοματεπώνυμο: «Πλατεία Συντάγματος».

Κατανοώντας πως όλος αυτός ο κόσμος εντάσσεται στα πλαίσια μιας μεγάλης, πλειοψηφικής κοινωνικής συμμαχίας που σήμερα δεν εκφράζεται αποτελεσματικά από τα «κόμματα της εξουσίας» αλλά αντίθετα έχει κάθε λόγο και συμφέρον να συγκρουστεί μαζί τους, με την υφιστάμενη πολιτική, με την κυβέρνηση και την τρόικα, επιχειρούμε να διατυπώσουμε την πολιτική πρόταση που να συγκροτεί την συμμαχία πολιτικά σε κατεύθυνση αριστερής διεξόδου και σοσιαλιστικής προοπτικής. Προϋπόθεση για ένα τέτοιο «πρόγραμμα» είναι να αναγνωρίζουμε την ανάγκη να τίθενται επικεφαλείς της κοινωνικής συμμαχίας τα συμφέροντα και τα αιτήματα του κόσμου της εργασίας έναντι των άλλων στρωμάτων και τάξεων που προλεταριοποιούνται. Να συμβάλουμε στην στήριξη και την διάδοση των νέων μορφών συλλογικότητας και οργάνωσης των αντιστάσεων («πλατείες» – κινήματα ανυπακοής) γεφυρώνοντας τες με τις παλιές μορφές (εργατικά σωματεία – απεργίες). Να προωθήσουμε το κυρίαρχο αίτημα για Δημοκρατία δίνοντάς του τα βαθύτερα νοήματα και περιεχόμενα (πραγματική δημοκρατία στην οικονομία και την κοινωνική οργάνωση).

Να οικοδομήσουμε το πολιτικό υποκείμενο που αντιστοιχεί στα παραπάνω με υποδειγματική και προβεβλημένη δημοκρατική λειτουργία. Απ’ αυτή την άποψη ακούγοντας τον πρόεδρο της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ να λέει στην τοποθέτησή του διακηρυκτικά και αυτοκριτικά πως στην παρούσα διαδικασία (4^η ΠΣ) θα υλοποιήσουμε βήματα δημοκρατικής συγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ που έπρεπε να είχαμε υλοποιήσει προ καιρού θα μπορούσε κανείς να πει: «κάλιο αργά παρά ποτέ».

Αλλά όχι! Σήμερα δεν αρκεί αυτό. Γιατί στην πραγματικότητα δεν αρκεί ο ΣΥΡΙΖΑ για να υλοποιήσει αυτά τα καθήκοντα. Κανένας από τους υφιστάμενους σχηματισμούς της αριστεράς (ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ) δεν φαίνεται να επαρκεί ώστε διευρυνόμενος να επιτύχει την αναγκαία συγκέντρωση δύναμης. Για λόγους δίκαιους και άδικους έχουν συμπεριληφθεί όλοι στο κάδρο αν όχι της πλήρους απόρριψης μαζί με το υπόλοιπο πολιτικό σύστημα, πάντως της αδυναμίας να δώσουν την απάντηση στα μάτια της μείζονος κοινωνίας. Σήμερα αναζητείται η «επανίδρυση» του υποκειμένου της Ριζοσπαστικής Αριστεράς που θα εμπνεύσει την εμπιστοσύνη της κοινωνικής πλειοψηφίας και πρώτα απ’ όλα των πρωτοπόρων δυναμικών μειοψηφιών των αντιστάσεων και των κινημάτων.

Μια τέτοια στόχευση ασφαλώς αναζητά και την εκλογική της έκφραση και δυνατότητα. Δεν μπορεί όμως να οικοδομηθεί πρωτίστως πάνω στην προσδοκία του εκλογικού ποσοστού. Κυρίως γιατί το διακύβευμα δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά μέσω των εκλογών και μόνο. Ως εκ τούτου δεν μπορεί η προσπάθεια της αριστεράς να βασίζεται κατά προτεραιότητα σε ρηχούς υπολογισμούς αθροισμάτων και συγκολλήσεων ομάδων και προσωπικοτήτων και μάλιστα ακόμη και κάποιων με συμμετοχή στις προηγούμενες κυβερνήσεις της σοσιαλδημοκρατίας.

Δεν γίνεται να ζητάμε από τον κόσμο που μάχεται και εκδηλώνει την οργή του να αυτοπεριοριστεί ώστε να εκφραστεί την ώρα των εκλογών μαυρίζοντας την κυβέρνηση.

Πρέπει να εντοπίσουμε την κρίσιμη αντίφαση που εμφανίζει στις μέρες μας ο ΣΥΡΙΖΑ: τα δημοσκοπικά ποσοστά ανεβαίνουν όμως η οργανωμένη σχέση, η ζωντανή δημοκρατική, πολιτική και ιδεολογική σχέση με το κίνημα και την κοινωνία πέφτει! Το διαπιστώνουμε αυτό και στην τρέχουσα διαδικασία.

Τέλος μια παρατήρηση για την σχέση του Μετώπου Αλληλεγγύης και Ανατροπής με τον ΣΥΡΙΖΑ. Σε μια από τις πρόσφατες συναντήσεις του Μετώπου με μια από τις συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ ένας καλός σύντροφος διατύπωσε την (παλιά) άποψη πως το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής αποτελεί ανταγωνιστικό πολιτικό σχέδιο προς τον ΣΥΡΙΖΑ.

Πραγματική έλλειψη κατανόησης της πραγματικότητας. Το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής επιχειρεί να συμβάλει στην συγκρότηση της άποψης που είναι αναγκαία για να εξασφαλίσει την συγκέντρωση της κοινωνικής δύναμης και την διαδικασία συγκρότησης του αντίστοιχου πολιτικού υποκειμένου. Σ’ αυτή του την προσπάθεια εκτιμούμε πως ήδη έχουμε συμβάλει στην συζήτηση που διεξάγεται στην αριστερά και στο κίνημα. Θέσεις όπως ο «αδύναμος κρίκος», η απαίτηση για «άμεση ανατροπή της κυβέρνησης, της τρόικας και του χρέους», «το ευρώ δεν είναι ταμπού», «να γίνει η πλατεία Συντάγματος πλατεία Ταχρίρ» κ.α. που υιοθετήθηκαν από χώρους της αριστεράς, από το κίνημα και από τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ είναι η δικιά μας συμβολή. Μάλιστα μ’ αυτό τον τρόπο και καθώς ακόμη η πολιτική γεωγραφία της αριστεράς κατανοείται από την κοινωνία όπως διαμορφώθηκε πριν την όξυνση και την επιτάχυνση της κρίσης, έχουμε συμβάλει και στο ίδιο το σημερινό δημοσκοπικό ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ.

Το ζητούμενο σήμερα είναι η υπέρβαση των υφιστάμενων σχημάτων της αριστεράς σε μια ευρύτερη μετωπική συγκρότηση με πυρήνα την Ριζοσπαστική Αριστερά και πολύ μεγαλύτερο εύρος που να αντιστοιχεί στην κοινωνική δύναμη και δυναμική που σήμερα είναι πολιτικά διασπασμένη και ανέστια».

Αυτό που εμπόδισε την «Μεγάλη Ύφεση» του 2008-9 να εξελιχθεί σε μια ύφεση τόσο βαθιά όσο αυτή του 1930 είναι η προθυμία των κυρίαρχων τάξεων των προηγμένων καπιταλιστικών κρατών να αυξήσουν σημαντικά τις δημόσιες δαπάνες και δανεισμό: το 2009 τα δημοσιονομικά ελλείμματα αυξήθηκαν κατά πέντε τοις εκατό του εθνικού εισοδήματος στις προηγμένες οικονομίες. Αλλά έχουν απορρίψει τις εκκλήσεις για ρήξη με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που βοήθησαν στην επίσπευση της κρίσης. Αντ ‘αυτού έχουν ορίσει την αύξηση του κρατικού δανεισμού που προκάλεσε η κρίση ως ένα πρόβλημα που απαιτεί σκληρά μέτρα λιτότητας που αντιπροσωπεύουν ριζοσπαστικοποίηση του νεοφιλελευθερισμού και απειλούν την επιβίωση του κράτους πρόνοιας.  Στην Ευρώπη, οι πολιτικές αυτές επιβάλλονται από τη δεξιά των αστών, η οποία βρίσκεται στην κυβέρνηση σε όλα σχεδόν τα κράτη.

Αλλά η κρίση εξακολουθεί να δημιουργεί ένα οξύ πολιτικό κίνδυνο για την άρχουσα τάξη, λόγω της αύξησης της έντασης της ταξικής πάλης που μπορεί να προκαλέσει. Ο κίνδυνος αυτός έχει πραγματοποιηθεί στον αραβικό κόσμο, με τις επαναστάσεις στην Αίγυπτο και την Τυνησία. Εδώ οι υλικές στερήσεις που εντείνονται από την κρίση – μαζική ανεργία των νέων, η αύξηση των τιμών των τροφίμων, κ.λπ. – έχουν συντηχθεί με το συσσωρευμένο μίσος ενάντια στα διεφθαρμένα, βίαια και μισογυνιστικά καθεστώτα που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ και την ΕΈ. Το αποτέλεσμα ήταν λαϊκές εκρήξεις που μας άφησαν άφωνους/ες, των οποίων το μέλλον είναι αβέβαιο, αλλά έχουν βάλει πάλι την επανάσταση στην πολιτική ατζέντα.

Αλλά αν και οι αραβικές επαναστάσεις είναι οι πιο θεαματικές περιπτώσεις, υπήρξε μια γενικότερη έξαρση της αντίστασης. Το 2010 είδε τον αγώνα για τις συντάξεις στη Γαλλία, γενικές απεργίες στην Πορτογαλία και την Ισπανία, πολλαπλές γενικές απεργίες στην Ελλάδα, φοιτητικά κινήματα στη Βρετανία, τη Γαλλία και την Ιταλία, και το κίνημα ενάντια στην επισφάλεια στην Πορτογαλία. Το κίνημα της 15ηςΜαΐου στο ισπανικό κράτος, ξεκινώντας με κάλεσμα για «πραγματική δημοκρατία» και την άρνηση να «γίνουμε εμπορεύματα στα χέρια των πολιτικών και των τραπεζιτών», έχει χτυπήσει μια ευαίσθητη χορδή με δεκάδες χιλιάδες, κυρίως νέους που έσπευσαν για να δημιουργήσουν τις δικές τους «πλατείες Ταχρίρ» σε όλη τη χώρα, συμμετέχοντας σε αυτοοργανωμένη και με όλο και περισσότερη αυτοπεποίθηση πολιτική ανυπακοή, αποσπώντας μεγάλα ποσοστά αποδοχής και με την προοπτική να εξαπλωθεί και σε άλλες χώρες.Ένα παρόμοιο κίνημα έχει αναπτυχθεί στην Ελλάδα με μια δυναμική που συνδυάζει τις πλατείες και τις απεργίες.

Το πρόσφατο κίνημα για την υπεράσπιση του δικαιώματος της συλλογικής διαπραγμάτευσης στο Ουισκόνσιν δείχνει ότι τα μέτρα λιτότητας έχουν φτάσει σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως χάρις στις νίκες που κέρδισαν οι Ρεπουμπλικάνοι, με την υποστήριξη του κινήματος «Tea Party» στις ενδιάμεσες εκλογές του περασμένου Νοεμβρίου. Αλλά δείχνει επίσης τη σταθερή μαχητικότητα της αμερικανικής εργατικής τάξης. Το εργατικό κίνημα στις προηγμένες οικονομίες έχει αποδυναμωθεί από τη νεοφιλελεύθερη επίθεση της προηγούμενης γενιάς, αλλά οι τελευταίες επιθέσεις φέρνουν τον κίνδυνο της τόνωσης της οργανωμένης πάλης.

Η μεγάλη αυτή επίθεση μπορεί να αποκρουστεί μόνο με τη συνεργασία της αντικαπιταλιστικής αριστεράς με ένα εργατικό κίνημα που θα είναι αγωνιστικό, πλήρως δημοκρατικό και βασισμένο στην ισχυρή συμμετοχή της βάσης. Για να γίνει αυτό απαιτείται ρήξη με την πολιτική της ταξικής συνεργασίας που πολύ συχνά κυριαρχεί στα συνδικάτα, και έχει τις ρίζες της στην κοινωνική πίεση που δέχονται οι συνδικαλιστικές ηγεσίες τόσο στο να εκφράσουν όσο και να περιορίσουν τους αγώνες των εργαζομένων. Η αύξηση της επιρροής της αντικαπιταλιστικής αριστεράς στα συνδικάτα, καθώς και η μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αυτοοργάνωση των εργαζομένων, είναι οι πιο ισχυρές δυνάμεις για την επίτευξη μίας τέτοιου είδους ανατροπής.

Πιο συγκεκριμένα, πρέπει:

• να υπερασπιστούμε τα δημοκρατικά και κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων, των λαϊκών τάξεων και της νεολαίας ενάντια στα μέτρα λιτότητας, να είμαστε σε κάθε περίπτωση ο εκπρόσωπος τους, να επιδιώξουν ιδίως στο πλαίσιο των συνδικαλιστικών οργανώσεων μια πολιτική ανεξάρτητη από τα αφεντικά, καθώς και του κράτους και της κυβέρνησης, όποια κι αν είναι αυτή.
• Ενώ ξεκινάμε από την άνευ όρων αντίθεση στα αστικά κόμματα της δεξιάς, επιδιώκουμε μια αδυσώπητη πολιτική κριτική των λεγόμενων Σοσιαλιστικών, Εργατικών και Σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων για την υποταγή τους στο νεοφιλελευθερισμό
• να υπερασπιστούμε στις κινητοποιήσεις καθώς και στο εκλογικό έδαφος, όπως και στο κοινοβούλιο, μια αντικαπιταλιστική εναλλακτική και με αυτό τον τρόπο να προσφέρουμε την προοπτική της ρήξης με την καπιταλιστική κοινωνία, ρήξη που μπορεί να επιτευχθεί μόνο με ένα κίνημα του συνόλου του πληθυσμού, αμφισβητώντας την απόλυτη εξουσία που η καπιταλιστική ολιγαρχία ασκεί πάνω στην κοινωνία και θέτοντας το ζήτημα της δημοκρατικής κυβέρνησης των εργατών και του λαού.
• να χρησιμοποιήσουμε επίμονα και δημιουργικά την τακτική του ενιαίου μετώπου προκειμένου να οικοδομηθεί η ενότητα της εργατικής τάξης για τον αγώνα και και να συνεργαστούμε με κριτικό τρόπο και με όλες εκείνες τις πολιτικές δυνάμεις που είναι ενάντια στην νεοφιλελεύθερη πολιτική και με τις κινήσεις / συνδικαλιστικών οργανώσεων που αντιστέκονται στη νεοφιλελεύθερη πολιτική.

Αυτή η προσέγγιση είναι πιθανό να είναι πιο αποτελεσματική όταν στηρίζεται στην ενεργό συμμετοχή στην οικοδόμηση της αντίστασης στα μέτρα λιτότητας. Η ίδια η σοβαρότητα της κρίσης σημαίνει ότι αυτή η αντίσταση θα αντιμετωπίσει ιδεολογικά ερωτήματα: πάνω απ ‘όλα, ποια είναι η εναλλακτική λύση στα μέτρα λιτότητας; Οι δυτικές άρχουσες τάξεις έχουν απορρίψει τον κεϋνσιανισμό και η σοσιαλδημοκρατία αρνείται την εφαρμογή κεϋνσιανών πολιτικών. Η αντικαπιταλιστική αριστερά πρέπει να αντιταχθεί στις περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες και την ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών και πρέπει να ξεκινήσει μία καμπάνια για το λογιστικό έλεγχο του χρέους. Αλλά θα πρέπει επίσης να είναι πρόθυμη να προτείνει ένα εναλλακτικό πρόγραμμα που ξεκινάει την αποδόμηση της λογικής του κέρδους – για παράδειγμα, εθνικοποίηση των τραπεζών, της ενέργειας, των σιδηροδρόμων και των κύριων κλάδων υπηρεσιών υπό το δημοκρατικό έλεγχο των εργαζομένων, προοδευτική φορολόγηση των εισοδημάτων και του πλούτου, διαγραφή του χρέους που έχει δημιουργηθεί από την οικονομική κερδοσκοπία, επενδύσεις σε «θέσεις εργασίας για το κλίμα» που θα μειώσουν ταυτόχρονα τις εκπομπές CO₂ και την ανεργία. Υποστηρίζουμε το λαό της Ισλανδίας στην αποφασιστικότητά του να αρνείται να πληρώσει το χρέος των πτωχευμένων τραπεζών.

H αντικαπιταλιστική πολιτική θα πρέπει να συνεχίσει να πηγαίνει μαζί με αντι-ιμπεριαλισμό. Ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός, ήδη αποδυναμωμένος από το φιάσκο του Ιράκ, έχει υπονομευθεί ακόμα περισσότερο από τις επαναστάσεις στην Αίγυπτο και την Τυνησία. Αλλά το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με τη Λιβύη έδωσε το πράσινο φως στη Δυτική στρατιωτική επέμβαση με στόχο την ανοικοδόμηση του κυριαρχούμενου από τον ιμπεριαλισμό συστήματος των κρατών Μέσης Ανατολής. Η ριζοσπαστική και επαναστατική αριστερά πρέπει να συνδυάσει την υποστήριξη για τον αγώνα κατά του καθεστώτος Καντάφι με την αντίθεση στη συνεχιζόμενη στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Βρετανία, και το ΝΑΤΟ. Είναι επίσης αναγκαίο να συνεχιστεί η εκστρατεία κατά του καθεστώτος κατοχής στο Αφγανιστάν και το Ιράκ.

Μία από τις πολλές αρνητικές συνέπειες του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» είναι η ώθηση που έχει προκαλέσει στην ανάπτυξη του ρατσισμού και της ξενοφοφίας στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Οι επίσημες επιθέσεις εναντίον της πολυπολιτισμικότητας από τους ομοίους των Μέρκελ, Σαρκοζί, και Κάμερον βάζουν τις βάσεις στις προσπάθειες της άκρας δεξιάς – είτε πρόκειται για τον Geert Wilders στην Ολλανδία, τη Μαρίν Λε Πεν στη Γαλλία, ή την αγγλική Defence League και των συμμάχων της στη Βρετανία – να κάνουν τον αντι-μουσουλμανικό ρατσισμό την αιχμή των προσπαθειών τους για την οικοδόμηση μιας λαϊκής βάσης. Αλλού στην Ευρώπη είναι οι Ρομά που είναι ο κύριος στόχος των ρατσιστικών επιθέσεων. Το κτίσιμο μίας πλατιάς αντίστασης στο ρατσισμό και την ισλαμοφοβία, και η καταπολέμηση των προσπαθειών των φασιστικών οργανώσεων για να οικοδομηθούν είτε στον εκλογικό στίβο είτε στους δρόμους είναι από τα σημαντικότερα καθήκοντά μας.

Αυτό σημαίνει τη συνέχιση της επίθεσης με τα κοινωνικά και πολιτικά μέτωπα, χρησιμοποιώντας πολιτικές αλληλεγγύης των εκμεταλλευόμενων τάξεων εναντίον των κυρίαρχων τάξεων, που επιδιώκουν να τις διαιρέσουν για να επιβάλουν τις πολιτικές τους. Οι ήττες και οι υποχωρήσεις δημιουργούν κλίμα υποχώρησης του ηθικού που ανοίγει το δρόμο για την αντιδραστική ιδεολογική επίθεση. Για να συνεχιστεί η επίθεση στο κοινωνικό έδαφος σημαίνει, επίσης, την οικοδόμηση μιας νέας σοσιαλιστικής συνείδησης ​​της εργατικής τάξης.

Είναι σαφές ότι η συγκυρία θέτει πολλές απαιτήσεις στη ριζοσπαστική και επαναστατική αριστερά. Έχουμε, συνεπώς, να οικοδομήσουμε τους δικούς μας οργανισμούς, να αυξήσουμε την ικανότητά μας να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις αυτές – για να κερδίσουμε νέους αγωνιστές στις γραμμές μας και να εμβαθύνουμε το ρίζωμά μας στην εργατική τάξη. Μπορούμε να ενισχύσουμε επίσης τους εαυτούς μας μέσω της αυξημένης ποιότητας της συνεργασίας μας. Η αντικαπιταλιστική Αριστερά πρέπει να φτάσει τη διεθνή οργάνωση του καπιταλισμού. Η δύναμή μας είναι περιορισμένη, αλλά είναι μεγαλύτερη συνδυασμένη. Μέσα από συνάντηση και συζήτηση μαζί μπορούμε να καταλήξουμε σε κοινές πρωτοβουλίες και δράσεις και, ελπίζουμε, να καθορίσουμε την πολιτική βάση της ευρωπαϊκής αντικαπιταλιστικής ανασύνθεσης.

Με αυτό το πνεύμα, υποστηρίζουμε και, όπου είναι δυνατόν, θα παρέμβουμε από κοινού με τις ακόλουθες πρωτοβουλίες:

• 16 Ιουλίου:κινητοποίηση της εκστρατεία ENOUGH κατά του ΔΝΤ στο Δουβλίνο
• 1 Οκτώβρη: Ευρωπαϊκό συνέδριο κατά λιτότητας και ιδιωτικοποιήσεων στο Λονδίνο
• 15 Οκτώβρη: κάλεσμα από το κίνημα των αγανακτισμένων για δράση κατά της λιτότητας σε όλη την Ευρώπη
• 1 Νοεμβρίου: κινητοποίηση ενάντια στη σύνοδο κορυφής του G20 στη Γαλλία

• Βέλγιο: Ligue Communiste Révolutionnaire (LCR / SAP)
• Κροατία: Radnicka Borba
• Δανία: Red-Green Alliance
• Γαλλία: Nouveau Parti Anticapitaliste (NPA)
• Μεγάλη Βρετανία: Counterfire – Socialist Resistance – Socialist Party – Socialist Workers Party (SWP)
• Ελλάδα: Αντικαπιταλιστική Πολιτική Ομάδα (ΑΠΟ) – Σοσιαλιστικό Εργατικό κόμμα (ΣEK)
• Ιρλανδία: People Before Profit – Socialist Party – Socialist Workers Party (SWP)
• Ολλανδία: Internationale Socialisten -Socialist Alternatieve Politics
• Πολωνία: Polish Labour Party(PPP)
• Πορτογαλία: Bloco de Esquerda
• Σκωτία: Scottish Socialist Party (SSP)
• Ισπανικό κράτος: En Lucha-Izquierda Anticapitalista-Partido Obrero Revolucionario(POR)
• Σουηδία:Socialist Party

Με επίγνωση ότι δεν υπάρχει μία, φαεινή ιδέα που να ξεκλειδώνει όλους τους γρίφους και τις αντιφάσεις που γεννά η κρίση και σημειώνοντας πως οι υπεραπλουστεύσεις δεν βοηθούν, προτείνουμε, σαν συμβολή σ’ αυτή την δύσκολη συζήτηση, συνοπτικά και ίσως κάπως «αφοριστικά», τα παρακάτω σημεία:

1. Εποχή παγκόσμιας και πολύπλευρης καπιταλιστικής κρίσης …

Η κρίση αυτή είναι ταυτόχρονα κρίση και του κεφαλαίου και της εργασίας. Δεν υπάρχει τρόπος να λυθεί με ευνοϊκό τρόπο και προς τις δύο πλευρές. Η διέξοδος απ’ αυτήν θα είναι ταυτόχρονα και η επιβολή των συμφερόντων της μιας πλευράς σε βάρος της άλλης. Ακριβώς γι αυτόν τον λόγο και καθώς η κρίση είναι ευρωπαϊκή και διεθνής δεν υπάρχει τρόπος να λυθεί οριστικά αλλά ούτε και για μακρό χρονικό διάστημα σε μία μόνο χώρα.

Η κρίση χρέους δεν είναι (μόνο ή κυρίως) ελληνική αλλά κρίση της ΕΕ, του Ευρώ και γενικότερα παγκόσμια, βαθιά και πολύπλευρη (οικονομική, κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική, οικολογική) καπιταλιστική κρίση. Το Μνημόνιο δεν οδηγεί σε καμιά μείωση του χρέους αλλά αντίθετα οδηγεί στην αύξησή του. Η επικρατούσα νεοφιλελεύθερη στρατηγική που επικαιροποιήθηκε με τις αποφάσεις της ευρωπαϊκής ηγεσίας της 25^ης Μάρτη δεν αποτελεί διέξοδο από την κρίση κι ούτε κανείς το ισχυρίζεται πλέον αυτό. Αντίθετα αποτελεί ένα προσωρινό και επισφαλή συμβιβασμό των αντιφάσεων μεταξύ των χωρών μελών της ευρωζώνης με μοναδικά στοιχεία στρατηγικής συμφωνίας την κοινή κατεύθυνση της (διαρκούς) μεταβίβασης των βαρών της κρίσης στον κόσμο της εργασίας και την επιμονή στην κεντρομόλα κατεύθυνση στις υπαρξιακές αντιφάσεις της ΕΕ.

Ο πόλεμος στην Λιβύη και τα παιχνίδια ηγεμονίας μεταξύ των συμμετεχόντων στην επέμβαση, στο πιο «χαλαρό» και άναρχο σχέδιο από την σκοπιά του καθορισμού της ιεραρχίας και των ενδοϊμπεριαλιστικών συσχετισμών, ιμπεριαλιστικής επέμβασης των τελευταίων δεκαετιών, εμφανίζεται ως μια ακόμη πτυχή των αντιφάσεων εντός της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης.

Ακόμη και τα αποτελέσματα μιας φυσικής καταστροφής, όπως ο σεισμός και το τσουνάμι στην Ιαπωνία, συμβάλουν σήμερα στην αβεβαιότητα του παγκόσμιου καπιταλιστικού κρισιακού πλαισίου.

2. … εποχή πολέμων, καταστροφών και επαναστάσεων

Οι αραβικές εξεγέρσεις δίνουν μαθήματα για την κατανόηση της κίνησης του λαού ξαναθυμίζοντας την επικαιρότητα των εξεγέρσεων και των επαναστάσεων, τον ιστορικό ρόλο και την δύναμη του λαϊκού παράγοντα όταν εισέρχεται ορμητικά και μαζικά στο προσκήνιο. Οι δυνάμεις και οι δυνατότητες αυτές εμφανίζονται και στον δυτικό κόσμο, στην Ευρώπη, με το πρόσφατο εντυπωσιακό παράδειγμα της λαϊκής κινητοποίησης στο Λονδίνο καθώς βέβαια και στην κίνησή του κόσμου της εργασίας και του λαού γενικότερα στην ίδια μας την χώρα.

Οι αραβικές εξεγέρσεις – πέρα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχουν από χώρα σε χώρα – ξαναθυμίζουν τα περιθώρια κίνησης του λαϊκού παράγοντα και των δυνατοτήτων του ιστορικού του ρόλου καθώς και την σχετικότητα μεταξύ της ταξικής πάλης και της αντίστοιχης πολιτικής και ιδεολογικής. Ο κόσμος κινείται και χωρίς «αυστηρή» ιδεολογική και πολιτική καθοδήγηση, μάλιστα αναπτύσσοντας κινηματική εφευρετικότητα. Η απουσία ή η ανικανότητα της πολιτικής αριστεράς παίζει καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της σύγκρουσης και κυρίως στην προοπτική της.

3. Εποχή «αποϊδεολογικοποίησης» και κυριαρχίας του Μεταμοντερνισμού – κρίση των πολιτικών εκπροσωπήσεων

Αυτή η εποχή της βαθιάς κρίσης χαρακτηρίζεται ταυτόχρονα από την «απονομιμοποίηση» στα μάτια της μείζονος κοινωνίας των πάλαι ποτέ κραταιών ιδεολογιών και κοσμοθεωριών. Είναι η εποχή των μεταμοντέρνων προσεγγίσεων. Αυτή η συνθήκη έχει κόστος και στα δύο «στρατόπεδα»: Α. Στο αστικό στρατόπεδο, η απονομιμοποίηση των νεοφιλελεύθερων ιδεών σε συνδυασμό με τα αδιέξοδα της κρίσης δυσκολεύει τις συστημικές λύσεις με όρους συναίνεσης και συνακόλουθα αυξάνει τις κατασταλτικές επιλογές πιέζοντας διαρκώς το «δημοκρατικό κεκτημένο» στο ιδεολογικό υπόβαθρο των ευρωπαϊκών λαών. Β. Στο εργατικό – σοσιαλιστικό στρατόπεδο, έχει καταστήσει τις «παραδοσιακές» εκφωνήσεις και τις ιστορικές και ιδεολογικοθεωρητικές αναφορές της αριστεράς άμοιρες μαζικού κοινωνικού ακροατηρίου.

Οι συνέπειες της παραπάνω διαπίστωσης αναδεικνύονται με το πιο καθαρό τρόπο στη νεολαία καθώς και στην γενική τάση για συνολική απαξίωση της πολιτικής και «αποχή».

Αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι η γενικευμένη κρίση των πολιτικών εκπροσωπήσεων που εμφανίζεται ως «κρίση του πολιτικού συστήματος» κρύβοντας πίσω απ’ αυτήν την κατ’ ουσία γενική κοινωνική κρίση ως κρίση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και όχι απλά της διαχείρισής του.

4. Το πολιτικό κενό της σοσιαλδημοκρατίας και η πρόκληση για την σύγχρονη, μαζική αριστερά

Για λόγους που εν πολλοίς συνδέονται με την προηγούμενη διαπίστωση στο (ευρωπαϊκό και όχι μόνο) πολιτικό σκηνικό εμφανίζεται το κενό του μαζικού ρεφορμιστικού πολιτικού φορέα ως αποτέλεσμα της ιστορικής ήττας της σοσιαλδημοκρατίας (προσχώρηση στο νεοφιλελεύθερο μονόδρομο) που κάλυπτε επί πολλές δεκαετίες τον χώρο. Σήμερα (διαδικασία που εξελίσσεται όλες τις τελευταίες δεκαετίες) η σοσιαλδημοκρατία δεν προτείνει πια μεταρρυθμιστικά προγράμματα και πολύ περισσότερο δεν αναφέρεται σε καμιά «εναλλακτική σοσιαλιστική στρατηγική».

Αυτό σημαίνει – και ιδιαίτερα σήμερα στην Ελλάδα – πως εγκαταλείπει μια σειρά από καθήκοντα που κατά προτεραιότητα εκτελούσε προς την εργατική τάξη, κύρια στο συνδικαλιστικό πεδίο ηγούμενη των σοβαρότερων εργατικών κινημάτων στις δεκαετίες του ’80 και ’90 (άσχετα εάν ταυτόχρονα πρόδιδε ή ανέκοπτε την προοπτική τους).

Για την ακρίβεια της περιγραφής της πραγματικότητας καθώς όσο το κενό δεν διεκδικείται και δεν καλύπτεται απ’ τ’ αριστερά η σοσιαλδημοκρατία εμφανίζεται ως η «σύγχρονη, κυβερνώσα αριστερά» καίγοντας τα «καύσιμα του παρελθόντος» δηλαδή την ανάμνηση της παραδοσιακής φύσης των κομμάτων αυτών παρά την σύγχρονη μεταλλαγμένη μορφή τους, και στην Ελλάδα και πανευρωπαϊκά. Πέρα όμως από την ανάλυση και την θέση για την φύση της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας το πιο σημαντικό σημείο για τον προσανατολισμό της αριστεράς σήμερα είναι η κατανόηση της ύπαρξης του πολιτικού κενού και των συνεπειών και των καθηκόντων που δημιουργεί.

Αυτά τα καθήκοντα και αυτό το πολιτικό κενό καλείται να το καλύψει η αριστερά ή αντίστροφα η αριστερά που χρειαζόμαστε θα κριθεί από την ικανότητά της να καλύψει τα καθήκοντα και το πολιτικό κενό που εγκαταλείπει η σοσιαλδημοκρατία.

5. Πολυδιασπασμένη, εσωστρεφική και ανέτοιμη για την ιστορική πρόκληση η ελληνική αριστερά

Η αριστερά συζητά στο «εσωτερικό» της και κάθε τμήμα – ρεύμα προσπαθεί να πείσει τους άλλους, παρά την κοινωνία. Απ’ αυτή την σκοπιά η «ενότητα της αριστεράς» είναι κενή περιεχομένου καθώς αποτελεί ανέφικτο στόχο. Οι παραπάνω λόγοι αιτιολογούν την δυσκολία της ελληνικής αριστεράς να διεξάγει την συζήτηση για την εναλλακτική λύση και διέξοδο με την συμμετοχή πραγματικά μαζικού κοινωνικού ακροατηρίου. Οι αντιφάσεις αυτής της διαδικασίας εντείνονται καθώς η συζήτηση αυτή δεν διεξάγεται απλώς ανάμεσα σε «σχολές», ρεύματα και πολιτικά σχέδια αλλά ανάμεσα σε ένα πλήθος μικρότερων και μεγαλύτερων οργανώσεων, κομμάτων και μηχανισμών που προβάλουν η καθεμιά ως ανυπέρβλητη αυταξία (το «κόμμα»). Έτσι λοιπόν η «ευχή» για τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, το πλήθος δηλαδή των κομμάτων και οργανώσεων της αριστεράς μαζί με ένα αξιόλογο κοινωνικό μερίδιο και αντίστοιχα γενικό ιδεολογικοπολιτικό συσχετισμό προς τ’ αριστερά, στην Ελλάδα, καθίσταται ταυτόχρονα «κατάρα» καθώς η κρίση, η πολυδιάσπαση, ο ηγεμονισμός και ο σεχταρισμός υπερισχύουν των προσπαθειών για ουσιαστική ενότητα – συγκέντρωση δύναμης.

6. «Ευρώ ή δραχμή», «εντός ή εκτός ΕΕ» είναι ανεπίκαιρα διλήμματα. Το σωστό ερώτημα είναι: «μπορεί να υπάρξει σήμερα μαζική αντικαπιταλιστική αριστερά»;

Τα ζητήματα που αφορούν το Ευρώ και την ΕΕ μονοπωλούν την συζήτηση προκειμένου να δώσουν απάντηση στο πρόβλημα του χρέους. Συχνά μοιάζει σ’ αυτή την συζήτηση να ζητείται η απάντηση από τους οικονομολόγους σε ένα πρόβλημα αμιγώς πολιτικό που αφορά κατά προτεραιότητα τους ταξικούς, ιδεολογικούς και πολιτικούς συσχετισμούς δύναμης και τις σωστές επιλογές εντός τους παρά την «αντικειμενική επιστημονική οικονομική διάγνωση και λύση».

Φαινομενικά οι πιο ριζοσπαστικές ή αντικαπιταλιστικές απόψεις συσπειρώνονται γύρω από τις θέσεις για «στάση πληρωμών, έξοδο από το ευρώ και την ΕΕ» σε αντιπαράθεση με τις απόψεις που αποδέχονται το ευρωπαϊκό πλαίσιο και αναζητούν λύσεις εντός του. Φυσικά υπάρχουν αποχρώσεις και διευκρινίσεις όπως «αντικαπιταλιστική» έξοδος από το ευρώ ή αντίστοιχα «αριστερός» ευρωπαϊσμός.

Αυτός ο τρόπος που μπαίνουν τα ζητήματα( ευρώ ή δραχμή) δεν βοηθάει καθώς η πραγματικότητα δεν είναι «ασπρόμαυρη» αλλά πολύ πιο σύνθετη. Κυρίως δεικνύει τον ετεροκαθορισμό από το πεδίο των αστικών επιλογών (νομισματική πολιτική- αστική οικονομία) παρά των ταξικών (κίνηση του λαϊκού παράγοντα – ταξικές σχέσεις). Αυτό φαίνεται επίσης μέσα από τον νέο «δυισμό» που προκύπτει στις μέρες μας εντός της αριστεράς με βάση της στάση απέναντι στην επέμβαση ευρωπαίων, αμερικάνων και ΝΑΤΟ στην Λιβύη. Πολύ λιγότερο συγκίνησαν την ελληνική αριστερά οι αραβικές εξεγέρσεις, αν κρίνουμε από τις διαδηλώσεις και εκδηλώσεις αλληλεγγύης, σε σύγκριση με την ευαισθησία – θετική και αρνητική – απέναντι στην κίνηση του διεθνούς ιμπεριαλιστικού παράγοντα. Αυτό δείχνει κάτι για την σημασία και την εμπιστοσύνη που αποδίδεται στο λαϊκό παράγοντα και δη χωρίς αριστερή πολιτική εκπροσώπηση.

Στην πραγματικότητα η διαχωριστική δεν μπαίνει ούτε με βάση το ευρώ, ούτε με βάση του ποιος δηλώνει «διεθνιστής» και ποιος «αντιιμπεριαλιστής πατριώτης».

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι «σε ποιόν απευθύνεσαι»;

Με άλλα λόγια μπορεί να υπάρξει μαζική αριστερή – αντικαπιταλιστική πολιτική σήμερα;

Μαζική ώστε να διεκδικήσει να καλύψει το πολιτικό κενό του ρεφορμισμού, της σοσιαλδημοκρατίας στην εποχή των «μεταρρυθμιστών χωρίς μεταρρυθμίσεις». Αριστερή και αντικαπιταλιστική ώστε να απευθύνεται ξεκάθαρα και κατά απόλυτη προτεραιότητα στον κόσμο της εργασίας (ανάγνωση της κρίσης ως κρίση της εργασίας) και δι’ αυτού στην πληττόμενη κοινωνική πλειοψηφία (εν δυνάμει κοινωνική συμμαχία ενάντια στο μνημόνιο και τα κυβερνητικά μέτρα εργαζόμενων, ανέργων, μικρομεσαίων στρωμάτων, αγροτών, νεολαίας, γυναικών, μεταναστών κ.λ.π. με την σαφή ηγεμονία των συμφερόντων και των αιτημάτων της εργατικής τάξης).

Μαζική πολιτική δεν μπορεί να προκύψει μόνο ή κυρίως με την χρήση της ιδεολογικής προπαγάνδας. Πολύ περισσότερο στην «μεταμοντέρνα εποχή». Οι ιδέες και η θεωρία είναι ο κρίσιμος παράγοντας όμως η πολιτική και εν προκειμένω αυτή που μπορεί να εξασφαλίσει την απαιτούμενη συγκέντρωση δύναμης και ταυτόχρονα τους όρους για την μαζική απήχηση των σοσιαλιστικών ιδεών είναι αυτή που μετατρέπει τις ιδέες σε υλική δύναμη και συσχετισμό. Έτσι δεν αρκεί να βαφτιστεί η έξοδος από το ευρώ αντικαπιταλιστική αλλά το κύριο είναι πώς θα διαμορφωθούν οι κοινωνικοί και πολιτικοί συσχετισμοί γι αυτό και αντίστοιχα δεν αρκεί να προπαγανδίζεται η δυνατότητα αριστερής πολιτικής ενοποίησης της ΕΕ αλλά να αποδεικνύεται ότι μπορεί μια τέτοια γραμμή να πείθει τους λαούς της Ευρώπης γι αυτό και να τους κινητοποιεί σε κατεύθυνση σύγκρουσης με την σημερινή ΕΕ.

Ταυτόχρονα δεν είναι αριστερή και αντικαπιταλιστική η πολιτική που δεν απευθύνεται ξεκάθαρα και κατά προτεραιότητα στον κόσμο της εργασίας.

Δεν είναι οι θέσεις που απορρέουν από την αποδοχή της ΕΕ και του ευρώ ως «ταμπού» καθώς εγκλωβίζονται και εν τέλει υπηρετούν το κυρίαρχο αστικό πλαίσιο. Ο αριστερός ευρωπαϊσμός έχει καταλήξει στην ουρά του αστικού κοσμοπολιτισμού, την μια αντιφατική τάση του κεφαλαίου.

Δεν είναι οι θέσεις που συσκοτίζουν την διάκριση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας ιδιαίτερα εντός της κρίσης παραπέμποντας σε κάποια «εθνική διέξοδο» με τον υπαινιγμό της μεταφοράς εντός του εθνικού πλαισίου του ευρωπαϊκού και διεθνούς καπιταλιστικού καταμερισμού εργασίας – θέση πρωτίστως ανέφικτη αλλά και ακραία αντεργατική και αντιλαϊκή. Πολύ περισσότερο δεν είναι η παρωχημένη σταλινική θεωρία της εξάρτησης και των σταδίων (επί το λαϊκότερο θεωρία της «ψωροκώσταινας») που αδυνατεί να περιγράψει τον σύγχρονο κόσμο (πως γίνεται μία μη ιμπεριαλιστική χώρα χωρίς ισχυρή εθνική αστική τάξη, η Ελλάδα, να συμμετέχει πρωταγωνιστικά με στρατιωτικά μέσα, μαζί με την Τουρκία στην επέμβαση που γίνεται σήμερα στην Λιβύη);

Απέναντι στο «ευρώ – ταμπού» δεν νομιμοποιείται ως αριστερή, αντικαπιταλιστική θέση η «δραχμή – ταμπού». Μια τέτοια αντίληψη οδηγείται στην ουρά του πλέον κυρίαρχου αστικού ιδεολογήματος – του εθνικισμού, της εθνικής καταγωγής του κεφαλαίου, την άλλη αντιφατική τάση του. Ή αλλιώς, χρησιμοποιώντας την ορολογία του «καλού» και «κακού» ευρώ αντίστοιχα υπάρχει η «καλή» και «κακή» δραχμή όπου ο κρίσιμος παράγοντας δεν είναι το νόμισμα αλλά ο ταξικός και πολιτικός συσχετισμός καθώς η προτεραιότητα βρίσκεται στις ταξικές σχέσεις και όχι στις παραγωγικές δυνάμεις και δυνατότητες.

Τέλος δεν είναι ούτε μαζική, ούτε αριστερή – αντικαπιταλιστική η πολιτική που διασπά το μαζικό κίνημα και καταστρέφει τις όποιες δυνατότητες υπάρχουν για συγκέντρωση δύναμης και σύμπηξης της ευρείας κοινωνικής συμμαχίας.

7. Σήμερα μπορεί να υπάρξει μαζική αριστερή πολιτική και μάλιστα δεν μπορεί παρά να είναι ξεκάθαρα αντικαπιταλιστική καθώς δεν υπάρχουν περιθώρια για ποικιλία επιλογών διαχείρισης

Στην προτεραιότητα πρέπει να μπει ο ίδιος ο λαϊκός παράγοντας και η κίνησή του, η δρώσα κοινωνία, η κοινωνική συμμαχία με επικεφαλής την εργατική τάξη και τα αιτήματά της. Είναι η ίδια η κίνηση και η αυτενέργεια του κόσμου που αντιστέκεται, που διαμορφώνει όρους ταξικής συνείδησης και ως υποκείμενο της ανατροπής και της ιστορικής αλλαγής μπορεί να δώσει νόημα και προοπτική στην εναλλακτική λύση και διέξοδο. Χρειαζόμαστε μια προσέγγιση που θα εξοπλίζει τον ίδιο τον κόσμο ώστε να διαβεί (ξανά) τους δρόμους της αυτομόρφωσης, αυτοοργάνωσης και εν τέλει απελευθέρωσης κτίζοντας εκ νέου την «κόκκινη κλωστή» της «μνήμης του κινήματος». Σήμερα η αριστερά δεν μπορεί και δεν πρέπει να βάλει ιδεολογική «οροφή», «φόρμα» ιδεολογικής αφήγησης, σ΄ αυτή του την κίνηση παρά μόνο υλικά στηρίγματα, παραδείγματα και εν τέλει και δι’ αυτών, τα κριτήρια (θεωρία – «η συνείδηση που έρχεται απ’ έξω») που να την υποστηρίζουν και να την διευκολύνουν.

Μέσα από μια τέτοια διαδικασία μπορεί να προκύψει η δυνατότητα οικοδόμησης σύγχρονης μαζικής αντικαπιταλιστικής αριστεράς. Οι κοινωνικές – κινηματικές εκφράσεις και τα αδιέξοδα και τα επεισόδια της κρίσης διαδρούν με την πολιτική αριστερά και ανατροφοδοτούν την ελπίδα ότι υπάρχουν περιθώρια για επιτυχημένες υπερβάσεις από την πλευρά της και ανάληψη πολιτικών και οργανωτικών παρεμβάσεων στην κατεύθυνση της αύξησης και της συγκέντρωσης της κοινωνικής δύναμης και δυναμικής. Που θα βασίζονται στην εμπιστοσύνη από την πλευρά της πολιτικής αριστεράς στην δύναμη και την αυτενέργεια των μαζών και θα ξαναδιδάσκεται απ’ αυτές προκειμένου να τις καθοδηγήσει αποτελεσματικά.

Σήμερα παρατηρείται μια κινητικότητα σε τοπικό επίπεδο ή σε επίπεδο βάσης όπως κινήματα «δεν πληρώνω», επιτροπές για τα διόδια, συντονισμοί τοπικών επιτροπών, κινητοποιήσεις για τα κλεισίματα των σχολείων, Κερατέα, Χαλκιδική, αυξανόμενα επεισόδια «κραξίματος» πολιτικών, αλλά και κινητοποιήσεις στην Παιδεία (μικρομεσαία συλλαλητήρια, στάσεις εργασίας, επισχέσεις), την Υγεία (γιατροί ΙΚΑ), ιδιωτικές επιχειρήσεις (Vodafone) κ.α. που δεν συγκεντρώνονται ακριβώς λόγω της ανεπάρκειας της αριστεράς να αναλάβει το καθήκον (πολιτικά και οργανωτικά) που εγκαταλείπουν ηχηρά οι ηγεσίες της ΓΣΕΕ, ΑΔΕΔΥ και λοιπών ομοσπονδιών που ελέγχονται από την ΠΑΣΚΕ.

Όσο δεν αντιστοιχίζεται η διάθεση του κόσμου και μάλιστα των πρωτοπόρων μειοψηφιών (αριστεροί ανένταχτοι αλλά και οργανωμένοι) που πρωτοστατούν στις αντιστάσεις και τα κινήματα, μ’ ένα σχέδιο οργανωτικής και πολιτικής συγκέντρωσης δύναμης της αριστεράς (ενότητα) τόσο μεγαλώνουν οι πιέσεις της απογοήτευσης και της αποστράτευσης.

8. Κεντρική έννοια που συνδέει την ανάγκη για συμμετοχή και συγκέντρωση δύναμης με τα πιο βαθιά και ουσιαστικά ταξικά, αριστερά, αντικαπιταλιστικά περιεχόμενα είναι η Δημοκρατία.

Εμφανίζεται ως κοινωνική κραυγή σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής καθώς συνδέεται με την απαίτηση για διαφάνεια, συμμετοχή, έλεγχο και εν τέλει δικαιοσύνη.

Κατ’ ουσία αυτό συμβαίνει γιατί η εξέλιξη της κρίσης και οι συστημικές επιλογές σε Ευρώπη και Ελλάδα είναι συνυφασμένες άρρηκτα από την υποχρεωτική περιστολή της δημοκρατίας με βάση τις κατακτήσεις όλου του προηγούμενου αιώνα. Η απαίτηση για δημοκρατία σήμερα σημαίνει την σύγκρουση με τις συστημικές, αστικές επιλογές σε όλα τα επίπεδα.

Η Δημοκρατία αποτελεί την βασική μεταβατική έννοια που μπορεί να επικοινωνήσει μαζικά με την κοινωνία δίνοντας στην αριστερά την δυνατότητα να αποκτήσει εκ νέου το ηθικό και ιδεολογικό πλεονέκτημα. Με επίκεντρο την Δημοκρατία μπορεί να προκύψει ένα πλούσιο φάσμα αιτημάτων και θέσεων για όλα τα σύγχρονα επίδικα που βάζει η κρίση, άμεσα κατανοητό και μαχητό από την κινούμενη και δρώσα (ή εν δυνάμει κινούμενη και δρώσα) κοινωνία και ταυτόχρονα πλήρες ιδεολογικών περιεχομένων, υποχρεωτικά συγκρουσιακό με το σύγχρονο καθεστώς της κρίσης και τις αντίστοιχες συστημικές επιλογές – μονόδρομους.

Η έννοια της Δημοκρατίας μαζί με τις έννοιες της Συλλογικότητας και της Αλληλεγγύης, με τις οποίες είναι εξάλλου είναι σύμφυτη από σοσιαλιστική σκοπιά, αποτελούν ένα σημαντικό τρίπτυχο «μεταβατικών εννοιών» – βάση για την οικοδόμηση της αριστεράς που χρειαζόμαστε σήμερα.

9. Δημοκρατία σχετικά με το πολιτικό σύστημα και την λειτουργία του: «να φύγει η κυβέρνηση»

Αυτή η κυβέρνηση πρέπει να φύγει γιατί εξαπάτησε τον λαό και παραβιάζει την λαϊκή εντολή καθώς εκτελεί εντελώς διαφορετικό πρόγραμμα από την προεκλογική υπόσχεση για αναδιανομή. Η θέση αυτή διαρκώς ενισχύεται με κάθε νέα αυθαίρετη και «παράνομη» απόφαση όπως η πρόσφατη απόφαση για εκποίηση δημόσιας περιουσίας ύψους 50 δις ή η συμμετοχή της χώρας στην επέμβαση στην Λιβύη.

Το αίτημα αυτό δεν αδυνατίζει καθόλου από την πίεση του ερωτήματος ποια κυβέρνηση θα διαδεχθεί αυτή που θα φύγει. Το κέντρο του επιχειρήματος είναι πως αυτή η κυβέρνηση πρέπει να φύγει υπό την πίεση της λαϊκής απαίτησης και του κινήματος όπως πρέπει να φεύγει και κάθε κυβέρνηση που λειτουργεί ανάλογα. Την εναλλακτική απάντηση διεκδικεί να την δώσει η αριστερά.

Από την σκοπιά αυτή το ανάλογο αίτημα, σύνθημα για την σχέση της κυβέρνησης με την Τρόικα δεν είναι το «εθνική ανεξαρτησία» αλλά το απολύτως πιο κατάλληλο και ακριβές «λαϊκή κυριαρχία».

10. Δημοκρατία σχετικά με το ζήτημα του χρέους: το κεντρικό σημείο είναι να το αποκηρύξει η κοινωνία, ο λαός, η εργατική τάξη

Αυτό δεν εξαρτάται από την οξύτητα και την καθαρότητα της εκφωνούμενης θέσης της αριστεράς – η οποία πάντως πρέπει να αρνείται την νομιμότητα του χρέους – εάν δηλαδή θα πει στάση πληρωμών, διαγραφή όλου ή μέρους, επαναδιαπραγμάτευση με σκοπό να …κ.λ.π. αλλά από το ποιος θα βάλει τους όρους στην διαδικασία αυτή, το κεφάλαιο, οι αγορές ή ο κόσμος της εργασίας που καλείται να πληρώσει.

Όσο υποχωρεί το ιδεολόγημα «τα φάγαμε μαζί» τόσο απελευθερώνεται η κοινωνική δυνατότητα αντίστασης. Η ιδέα για την συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου εξυπηρετεί τον στόχο της απονομιμοποίησης του χρέους στα μάτια και την συνείδηση της κοινωνίας και αντίστοιχα της νομιμοποίησης ως ρεαλιστική δυνατότητα, της διαγραφής του.

Στην ίδια κατεύθυνση κεντρικά είναι τα επιχειρήματα που βάζουν στο στόχαστρο όχι μόνο το ντόπιο πολιτικό σύστημα της διαπλοκής και της μίζας αλλά και το ντόπιο κεφάλαιο, τράπεζες, κατασκευαστικές, εφοπλιστές, βιομήχανοι κ.λ.π. όπως π.χ. τα 100 δις από το κράτος προς τις τράπεζες, τις πολεμικές δαπάνες, την αναντιστοιχία στην εξέλιξη των μισθών στα χρόνια των υψηλών ΑΕΠ και της «ανάπτυξης» αλλά και της επιβάρυνσης του χρέους, την φορολογία καθώς και την αντιμετώπιση «κοινωνικών αυτοματισμών» π.χ. ιδιωτικοί υπάλληλοι, επισφαλώς εργαζόμενοι και άνεργοι εναντίον των δημοσίων και μόνιμων υπαλλήλων.

Στα ζητήματα της οικονομίας η έννοια της Δημοκρατίας αναδεικνύει τον πυρήνα της ταξικής πραγματικότητας βάζοντας σε προτεραιότητα τα αιτήματα – συνθήματα του «κοινωνικού και εργατικού ελέγχου», νοηματοδοτώντας έτσι ταξικά τις επιλογές εθνικοποίησης – κρατικοποίησης του τραπεζικού συστήματος (συνολικά και χωρίς αποζημίωση) καθώς και των ΔΕΚΟ και ταυτόχρονα το περιεχόμενο του «κοινωνικού κράτους».

11. Δημοκρατία σχετικά με το υποκείμενο της αριστεράς

Το αίτημα για δημοκρατία αποτελεί πλέον κοινή εμπειρία και από την διαδρομή (και την αποτυχία του να ανταποκριθεί) του ΣΥΡΙΖΑ και από την αντίστοιχη της ΑΝΤΑΡΣΥΑ (που μένει να δούμε τι θα συμβεί) σαν αίτημα της «αριστεράς των μελών της».

Η προσπάθεια και η φιλοδοξία για την συγκρότηση σύγχρονης μαζικής αντικαπιταλιστικής αριστεράς δεν μπορεί να παρακάμψει το αίτημα αυτό που κρύβει μέσα του σημαντικά στοιχεία κριτικής για τις αποτυχίες και τις ήττες της αριστεράς στην σύγχρονη εποχή καθώς και όλα τα νοήματα που σχετίζονται με την συμμετοχή, την συλλογικότητα, την συγκέντρωση δύναμης και εν τέλει την ίδια την αποτελεσματικότητα.

12. Ο «αδύναμος κρίκος»

Απέναντι στα αδιέξοδα της «παγκοσμιοποίησης» και της ΕΕ απ’ την μια και της «εθνικής περιχαράκωσης» απ’ την άλλη πρέπει να αντιτάξουμε την έννοια του «αδύνατου κρίκου». Μέσα στο ανισόμερο και συνδυασμένο καπιταλιστικό σύστημα και εν προκειμένω μέσα στην ΕΕ, σε κάποιο σημείο συγκεντρώνεται σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές εκείνο το πλήθος των αντιθέσεων που δημιουργεί την αναγκαία και ικανή συνθήκη του «αδύναμου κρίκου». Ο αδύναμος κρίκος στην ευρωπαϊκή κρίση είναι – κατά γενική ομολογία σήμερα – η Ελλάδα, αν και πλέον προστίθενται και άλλοι όπως η Ιρλανδία και η Πορτογαλία. Κρίσιμη είναι η παρατήρηση πως για να λειτουργήσει ο «αδύναμος κρίκος», θα πρέπει να «σπάσει» για τους καπιταλιστές και να καταστεί ταυτόχρονα «δυνατός και επικεφαλή κρίκος» για την εργατική τάξη και την αριστερά, με πανευρωπαϊκή τουλάχιστον δυναμική.

Ως εκ τούτου η θέση που αντιστοιχεί δεν είναι ούτε η υπεράσπιση του ευρώ γενικά, που σήμερα επιφέρει όλες τις συνέπειες του Μνημονίου και του Συμφώνου Ανταγωνιστικότητας αλλά ούτε και της δραχμής γενικά και της αποχώρησης από την ΕΕ καθώς κάτι τέτοιο δεν αποτελεί επαρκή προϋπόθεση για αριστερή διέξοδο με άμεσο και ορατό όφελος για την εργατική τάξη και την λαϊκή πλειοψηφία αλλά ούτε και εκπλήρωση των όρων του «αδύναμου κρίκου» ως θρυαλλίδα σ’ ένα ντόμινο εξελίξεων σ’ όλη την Ευρώπη.

Η θέση που αντιστοιχεί είναι «το ευρώ δεν είναι ταμπού» και η αντιπαράθεσή του όχι με την δραχμή, αλλά με το «κοινωνικό κράτος» (όχι ως νοσταλγία ενός κάποιου κεϋνσιανισμού αλλά ως σύγκρουση με τη νεοφιλελεύθερη στρατηγική με αξία μεταβατικού αιτήματος). Δηλαδή η προβολή στοιχείων ενός αριστερού εργατικού προγράμματος αντί για σενάρια νομισματικής πολιτικής που περιορίζονται μέσα στο πλαίσιο της αστικής νομιμότητας. Αντίστοιχα για την ΕΕ η κατεύθυνση που αντιστοιχεί είναι η μεταφορά και η όξυνση της κρίσης εντός της με την απόρριψη των βασικών και θεμελιωδών της συνθηκών και του αντιδημοκρατικού τρόπου λειτουργίας της.

Σε όλες αυτές τις επιλογές το πιο σημαντικό είναι τι εξυπηρετεί την κίνηση και το φρόνημα της μαχόμενης κοινωνίας και πρωτίστως της εργατικής τάξης, αντικειμενικά στον αγώνα της για τους όρους της ζωής της και ιδεολογικά στην σοσιαλιστική κατεύθυνση.

13. Ευρωπαϊκή συνεργασία και συντονισμός

Η προσέγγιση του «αδύνατου κρίκου» δεν αντιφάσκει και δεν αποκλείει τον στόχο για ευρωπαϊκή συνεργασία. Το αντίθετο προσβλέπει σ’ αυτήν καθώς αποσκοπεί στην δημιουργία όρων έμπνευσης και προοπτικής για τους ευρωπαϊκούς λαούς και την αριστερά. Πολύ περισσότερο που σήμερα οδηγούνται σε συνθήκες ανάλογες με τις ελληνικές οι λαοί της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και έπονται κι άλλοι.

Οι θέσεις του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς απέναντι στην κρίση είναι άτολμες και «ρεαλιστικές» και δεν καταφέρνουν να διαχωριστούν επαρκώς από την αστική ατζέντα καθώς το ίδιο το διευθυντήριο της ΕΕ συζητά συχνά ανάλογες επιλογές (ευρωομόλογο, δανεισμός από ΕΚΤ κ.λ.π.) Η επέμβαση στην Λιβύη φανέρωσε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τα αδιέξοδα στρατηγικής του ΚΕΑ καθώς πολλοί ευρωβουλευτές του συμπεριλαμβανομένων των Λ. Μπίσκι και Ζ. Μελανσώ υποστήριξαν την επέμβαση.

Την ίδια ώρα γίνεται προσπάθεια για την ανασυγκρότηση της Ευρωπαϊκής Αντικαπιταλιστικής Αριστεράς την οποία είναι σημαντικό να υποστηρίξουμε με την συμμετοχή και την συμβολή μας – πολύ περισσότερο εάν αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας ως τμήματα της αντικαπιταλιστικής αριστεράς στον (εν δυνάμει) αδύναμο ευρωπαϊκό κρίκο.

Το ζήτημα της Δημοκρατίας μπορεί να αποτελέσει κορμό για μια κοινή αντιμετώπιση στα ευρωπαϊκά ζητήματα καθώς αναδεικνύει την απολύτως αντιδημοκρατική δομή και αρχιτεκτονική της ΕΕ. Σ’ αυτή την βάση εξάλλου λειτούργησε πανευρωπαϊκά στο παρελθόν το γαλλικό «όχι» στο ευρωσύνταγμα. Μια επίκαιρη πρόταση καμπάνιας θα μπορούσε να έχει σαν βάση την αντίθεση στο Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας.

Μπροστά μας υπάρχουν δύο σημαντικά ραντεβού:

7 και 8 Μάη στην Μασσαλία, συνάντηση κομμάτων και οργανώσεων της Αντικαπιταλιστικής Αριστεράς της Μεσογείου, και 4 και 5 Ιούνη στο Λονδίνο, σύσκεψη της Ευρωπαϊκής Αντικαπιταλιστικής Αριστεράς

« Το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης, καθώς έχουν προηγηθεί οι περισσότεροι, έχει περιστραφεί γύρω από το οργανωτικό ζήτημα και μάλιστα την συγκρότηση του 11μελούς οργάνου και την λεπτομερή περιγραφή της σύνθεσης και της λειτουργίας του. Έχουν αναφερθεί βέβαια η αναγκαιότητα της στήριξης των κοινωνικών αντιστάσεων και των κινημάτων ανυπακοής καθώς και η ανάγκη αντιμετώπισης του νέου σκληρού πλαισίου που διαμορφώνει το «σύμφωνο ανταγωνιστικότητας» που προωθείται στην ΕΕ καθώς και μια σειρά από μέτωπα που ανοίγουν στην συγκυρία, ως το κοινωνικό και πολιτικό έδαφος που απαιτεί την επανεκκίνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Έχουν επίσης επισημανθεί από συντρόφους -εκπροσώπους συνιστωσών ιδιαίτερες αιχμές που αξιολογούν ως προτεραιότητες. Όλα αυτά είναι αναμφισβήτητα μέρος της πραγματικότητας.

Γιατί όμως οι κατά βάση οργανωτικές επιλογές που σήμερα μπαίνουν στην συζήτηση με επίκεντρο την λειτουργία ενός μικρού και ευέλικτου οργάνου αποτελούν το βήμα για την αποτελεσματική παρέμβαση της αριστεράς και ειδικότερα την επανεκκίνηση του ΣΥΡΙΖΑ; Για να μιλήσω πιο ξεκάθαρα, γιατί η συγκόλληση ,η συνεργασία, των υφιστάμενων γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ μικρών και σχετικά μεγαλύτερων πολιτικών εκπροσωπήσεων μπορεί να αποτελέσει απάντηση και υπέρβαση στην πανθομολογημένη τρέχουσα κρίση των πολιτικών εκπροσωπήσεων και την γενική αναξιοπιστία του «χώρου» και της αριστεράς γενικότερα;

Νομίζω ότι πέρα ακόμα και από τις καλύτερες προθέσεις η μέθοδος με την οποία επιχειρούμε σήμερα να προσεγγίσουμε τα ζητήματα είναι λανθασμένη.

Ας δούμε το σύνθημα «ενότητα της αριστεράς» (ή έστω για τους διάφορους βαθμούς προσέγγισής του όπως η κοινή δράση, η πολιτική συνεργασία, η εκλογική συνεργασία κ.λ.π.) που είναι πανταχού παρόν όλα τα τελευταία χρόνια στις διεργασίες της αριστεράς και στο όνομα του οποίου συγκροτήθηκαν ο ΣΥΡΙΖΑ και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Η επίκληση στην «ενότητα της αριστεράς» δεν αρκεί για να αποτελεί πολιτικό σχέδιο. Κάθε κόμμα, κάθε μικρή ή μεγαλύτερη οργάνωση της αριστεράς υπάρχει ακριβώς γιατί θεωρεί ότι διαθέτει την «σωστή γραμμή» ή έστω τα σωστά κριτήρια. Πως μπορεί να υπάρξει ενότητα πολλών διαφορετικών «σωστών γραμμών»; Η αναζήτηση της «σωστής γραμμής», αυτής δηλαδή που διασφαλίζει την ενότητα, (πρέπει να) βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης.

Ωστόσο ταυτόχρονα το σύνθημα για την «ενότητα της αριστεράς» είναι αίτημα της κοινωνίας, του κινήματος, του κόσμου της αριστεράς. Τι σημαίνει αυτό το αίτημα; Το κατανοούμε; Πώς το μεταφράζουμε; Σημαίνει την άμεση και πιεστική ανάγκη για συγκέντρωση δύναμης ενάντια στην επίθεση που δέχεται η κοινωνική πλειοψηφία, οι εργαζόμενοι, άνεργοι, νεολαίοι, γυναίκες, κατώτερα λαϊκά στρώματα, μικρομεσαίοι, φτωχοί αγρότες, αποκλεισμένα κομμάτια, μετανάστες κ.λ.π.

Αλλά και πιο συγκεκριμένα. Μιλάμε για την ανάγκη στήριξης, έκφρασης και ανάπτυξης των κινημάτων ανυπακοής καθώς και των διάφορων εργατικών αντιστάσεων που εμφανίζονται στο προσκήνιο.

Όλος αυτός ο κόσμος που αποτελεί την ραχοκοκαλιά αυτών των κινημάτων ανυπακοής είναι κόσμος της αριστεράς, ανένταχτος σε οργανώσεις και κόμματα, πολύ συχνά με οργανωμένο παρελθόν αλλά και μέλη οργανώσεων και κομμάτων που «ενοποιούνται» στην δράση και την κίνησή τους. Είναι ο κόσμος που κινήθηκε και κινείται όλα αυτά τα χρόνια κυρίως γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Και εδώ προβάλει η αντίφαση. Ενώ οι οργανώσεις του ευρύτερου αυτού χώρου κάνουν συχνά ηρωικές προσπάθειες για να στηρίξουν αυτά τα κινήματα και τις συσπειρώσεις αντίστασης ταυτόχρονα ανταγωνίζονται έντονα μεταξύ τους για την ηγεμονία και την πολιτική κεφαλαιοποίηση. Σήμερα είναι κοινό μυστικό πως καμιά απ’ τις «συνιστώσες» του ευρύτερου αυτού χώρου της ριζοσπαστικής έως αντικαπιταλιστικής αριστεράς δεν επιτυγχάνει την ηγεμονία και δεν στρατολογεί.

Πολλώ δε μάλλον εάν επεκταθούμε στα εργατικά κινήματα, εκεί όπου πυρήνας είναι ο ριζοσπαστικοποιημένος κόσμος που απεγκλωβίζεται από την σοσιαλδημοκρατία.

Καμιά λοιπόν γραμμή δεν φιγουράρει ως η «σωστή» με αξιώσεις.

Γιατί λοιπόν μια κίνηση κατ’ ουσίαν συγκόλλησης με οργανωτικό μέτρο στην κορυφή που ασφαλώς θα κατανοηθεί ως εκλογική συνεργασία θα λύσει αυτά τα προβλήματα;

Εμείς (ΑΠΟ) στο παρελθόν έχουμε προτείνει ως μέθοδο προσέγγισης της πολιτικής πρότασης την μεταβατική αντίληψη με κεντρικό στοιχείο στην παρούσα περίοδο την έννοια της Δημοκρατίας στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. Καθώς όμως σήμερα συζητάμε την οργανωτική πλευρά των πραγμάτων ξαναθυμίζουμε: η δημοκρατία εμφανίζεται ως αίτημα και απαίτηση του κόσμου μέσα στα ίδια τα πολιτικά υποκείμενα και αυτό έχει φανεί (δυστυχώς σαν αδιέξοδο) και στον ΣΥΡΙΖΑ και στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ με την μορφή της απαίτηση του «υποκειμένου των μελών».

Μια επιλογή σαν κι αυτή που προτείνεται σήμερα με επίκεντρο ένα ακόμη πιο συγκεντρωτικό μοντέλο 11 μελούς οργάνου θα κατανοηθεί με τον πλέον αρνητικό τρόπο, τουλάχιστον σ’ αυτόν τον κόσμο που ονομάζουμε καταχρηστικά «ανένταχτους» αλλά και σε μέλη οργανώσεων που μοιράζονται την ίδια κατά βάση αγωνία για την αριστερά που χρειαζόμαστε και την κατανοούν (απλοϊκά; στρεβλά; εμπειρικά; μερικά; πρωτοπορειακά;) πρωτίστως δημοκρατική και συμμετοχική.

Μ’ αυτή την προσέγγιση είναι νομίζουμε λάθος η επιλογή που γίνεται και αντιπροτείνουμε την αντίστροφη διαδικασία: μπροστά η υλοποίηση της 4Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης με αποφασιστικές διαδικασίες μελών, με αναζωπύρωση των τοπικών συσπειρώσεων, με άμεση οργάνωση της δράσης και πολιτική συζήτηση και εν τέλει η εκλογή οργάνων.

Φυσικά έχοντας συνείδηση του τι μας αναλογεί (ως ΑΠΟ) ως ειδικό βάρος σ’ αυτή την διαδικασία και σεβόμενοι και τα αντεπιχειρήματα που έχουν όντως ερείσματα στα αδιέξοδα στα οποία, με δική μας ευθύνη, έχουμε περιέλθει δεν επικαλούμαστε κανένα βέτο. Καταγράφουμε την διαφορετική μας άποψη».

Η συζήτηση για την κοινή δράση και την Ανασύνθεση της Αριστεράς τα τελευταία 15 χρόνια βασίστηκε στις διαπιστώσεις για τις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες του νεοφιλελευθερισμού και τις αντίστοιχες προκλήσεις και δυνατότητες για το κίνημα και την Αριστερά και οδήγησε στην συγκρότηση νέων «πλατιών κομμάτων» όπως η γερμανική Αριστερά, το πορτογαλικό Μπλόκο κ.α. Αντίστοιχα στην Ελλάδα συγκροτήθηκαν ο ΣΥΡΙΖΑ και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

Όμως τα τελευταία 2 χρόνια το κοινωνικό πλαίσιο έχει τροποποιηθεί δραματικά, με την επιτάχυνση του ιστορικού χρόνου στις συνθήκες της κρίσης του νεοφιλελευθερισμού (στεγαστικά δάνεια και τοξικά ομόλογα, διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση και σήμερα κρίση των κρατικών χρεών).

Η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο! Η ποσότητα των μέτρων που περνούν σε ελάχιστο χρόνο δημιουργεί μια νέα ποιότητα στους όρους του ταξικού και πολιτικού αγώνα. Το κριτικό σημείο υπήρξε η υπογραφή του Μνημονίου.

Σήμερα, δημιουργούνται οι όροι για την κίνηση και πολιτική έκφραση μιας κοινωνικής συμμαχίας που αποτελεί την πλειοψηφία και περιλαμβάνει εργαζόμενους, σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ανέργους, μικρομεσαίους επαγγελματοβιοτέχνες και αυτοαπασχολούμενους, αγρότες, νεολαία και αποκλεισμένα και κατώτερα λαϊκά στρώματα.

Η ύπαρξη αυτής της, εν δυνάμει, κοινωνικής συμμαχίας μας θέτει εμπρός σ’ ένα εντελώς νέο πρόβλημα. Την πολιτική έκφρασή της ως δύναμη ικανή να ανατρέψει το καθεστώς του Μνημονίου. Είναι δυνατόν να στοιχηθεί όλος αυτός ο κόσμος άμεσα σε τόπο πολιτικό και ιδεολογικό «αριστερό» ή ακόμα και «αντικαπιταλιστικό»; Και μάλιστα από μια Αριστερά η οποία είναι πολυδιασπασμένη, θεωρητικά ανομοιογενής και αμήχανη και οργανωτικά εδώ και πολλές δεκαετίες στην θέση του κομπάρσου με πρωταγωνιστή τις δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας που μέχρι και σήμερα αποτελούν την πλειοψηφία μέσα στα συνδικάτα. Όλος αυτός ο κόσμος είναι ένα πολύχρωμο πάζλ από πεποιθήσεις και ταυτότητες. Αναδεικνύεται το έλλειμμα της Αριστεράς στο πεδίο των ιδεών και του οράματος στα μάτια της κοινωνίας, για λόγους εν πολλοίς ιστορικούς, που όμως αφήνουν εκτεθειμένα και ανεπαρκή όλα τα «μοντέλα» της!

Δεν είναι η Αριστερά που θα λύσει πρώτα τα ιδεολογικοπολιτικά της θέματα, θα επιτύχει την ενότητά της και έπειτα θα διευρυνθεί κοινωνικά έως ότου γίνει ηγεμονική και πλειοψηφική δύναμη ανατροπής. Επείγει η μετωπική συσπείρωση και κίνηση ενός πολύ πλατιού κοινωνικού κομματιού που μέσα απ’ αυτή του την εμπειρία και τις νίκες του θα αναγνωρίσει και θα πιστέψει πρώτα απ’ όλα στην δική του συλλογική δύναμη, και στην συνέχεια στην δύναμη των σοσιαλιστικών ιδεών και οραμάτων. Η θεωρητική παραγωγή, ο διάλογος, η κοινή δράση, η πολιτική ενότητα της Αριστεράς, όλες αυτές οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν. Όμως αλλάζουν οι προτεραιότητες καθώς αλλάζουν οι όροι της αναμέτρησης.

Η Αριστερά για το Μέτωπο (και όχι το Μέτωπο της Αριστεράς), το οποίο μπορεί να οικοδομηθεί στην βάση ενός πλαισίου που θα εκφράζει την πλατιά κοινωνική συμμαχία και θα την βάζει σε κίνηση. Απ’ την συμμαχία αυτή αποκλείονται τμήματα και εκφράσεις της αστικής τάξης – που ούτως ή άλλως σήμερα στηρίζει σύσσωμη τις επιλογές της κυβέρνησης και του Μνημονίου – και αντικειμενικά, στην ηγεσία της βρίσκεται η εργατική τάξη και τα αιτήματά της.

Τρεις έννοιες ορίζουν το πλαίσιο ενός τέτοιου Μετώπου: η Δημοκρατία, η Συλλογικότητα και η Αλληλεγγύη.

Η Δημοκρατία αποτελεί το πλέον κατανοητό αίτημα που συμπυκνώνει μέσα του όλες τις διεκδικήσεις και τα αριστερά περιεχόμενα. Δημοκρατία σε σχέση με την κυβέρνηση που εφαρμόζει το απολύτως αντίθετο πρόγραμμα απ’ αυτό με το οποίο εκλέχτηκε και εκχωρεί την εξουσία που ο λαός της έδωσε στην ΕΕ και το ΔΝΤ. Πρέπει να φύγει, όπως και κάθε κυβέρνηση που εξαπατά τον λαό!

Δημοκρατία σε σχέση με το ΔΝΤ και την Ε.Ε. Διοικούν άμεσα την χώρα χωρίς καμιά δημοκρατική νομιμοποίηση απ’ τον ελληνικό λαό επιβάλλοντας μέτρα που συντρίβουν την ζωή της πλειοψηφίας. Να φύγει το Μνημόνιο, το ΔΝΤ και η αντιδημοκρατική, νεοφιλελεύθερη Ε.Ε.

Δημοκρατία σε σχέση με την οικονομία. Απενοχοποίηση του λαού για το χρέος: δεν χρωστάει, δεν πληρώνει! Απονομιμοποίηση του χρέους στα μάτια του λαού και απόρριψή του. Εθνικοποιήσεις τραπεζών και ΔΕΚΟ με επίκεντρο τον κοινωνικό και εργατικό έλεγχο, φορολογία του κεφαλαίου.

Η Συλλογικότητα είναι κεντρική έννοια στην συγκρότηση και την αποτελεσματικότητα των αντιστάσεων, στις πολύμορφες κοινωνικές εκφράσεις των ανοιχτών επιτροπών στις γειτονιές και τους χώρους δουλειάς, στην αναστήλωση του απαραίτητου μαχητικού συνδικαλισμού, στις παλιές και νέες μορφές του. Η Συλλογικότητα βρίσκεται στο επίκεντρο των διαδικασιών που διαμορφώνουν τις συνειδήσεις μέσα από την πληροφόρηση, την πολιτική συζήτηση και την ιδεολογική αντιπαράθεση και ζύμωση.

Η Αλληλεγγύη βρίσκεται στον αντίποδα του «κοινωνικού αυτοματισμού». Αλληλεγγύη στις αντιστάσεις, μεταξύ των τάξεων και των στρωμάτων της κοινωνικής συμμαχίας, μεταξύ των ομάδων, μεταναστών και ντόπιων, γυναικών και ανδρών, νεολαίας και μεγαλύτερων, μεταξύ των θυμάτων της κρίσης μέσω της οργάνωσης πολύμορφων εκφράσεων και δικτύων στήριξης των πιο αδύναμων και χτυπημένων.

Η οικοδόμηση μιας τέτοιας μετωπικής δουλειάς στην οργάνωση της κίνησης της κοινωνικής συμμαχίας και της πολιτικής της έκφρασης θα αναδείξει τον ρόλο της Αριστεράς και την ανωτερότητα των ιδεών και των οραμάτων της νομιμοποιώντας την μέσα στις συνειδήσεις ευρύτατων κοινωνικών στρωμάτων μέσα από το κριτήριο της άμεσης χρησιμότητας, παρά με προϋπόθεση την αποδοχή ολόκληρων αφηγήσεων και θεωρητικών παραδόσεων με αναφορά σε γεγονότα του μακρινού παρελθόντος.

Μια σημαντική πολιτική πρόκληση είναι μπροστά μας: οι περιφερειακές και αυτοδιοικητικές εκλογές. Μπορούμε να τις μετατρέψουμε σε δημοψήφισμα ενάντια στο Μνημόνιο, την κυβέρνηση και τον Καλλικράτη βάζοντας μπροστά την μετωπική αντίληψη και πίσω τις ανάγκες για καταγραφή των υφιστάμενων πολιτικών σχηματισμών της Αριστεράς.

Η οικονομία εμφανίζεται σε κακή κατάσταση και τα κυβερνητικά μέτρα του Προγράμματος Σταθερότητας που επιδεινώνουν με δραματικό τρόπο την ζωή της πλειοψηφίας της κοινωνίας ως αναπόφευκτα.

Η εξέλιξη που σήμερα βιώνουμε δραματικά στην Ελλάδα είναι απότοκο της νεοφιλελεύθερης αντίληψης και στρατηγικής που υπηρετεί με τις πολιτικές επιλογές αλλά και την δομή της η Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ένα χρόνο πριν παρουσιάστηκε η κρίση με την μορφή των «τοξικών ομολόγων» και ανέδειξε ξεκάθαρα τα αδιέξοδα αυτής της στρατηγικής που βασίζεται στο δόγμα του περιορισμού του ρόλου του κράτους και της απελευθέρωσης των αγορών ώστε να «ρυθμιστούν» μέσα από τον ανταγωνισμό. Καθώς όμως τεράστια κεφάλαια δεν βρίσκουν κερδοφόρα διέξοδο σε παραγωγικές επενδύσεις στρέφονται στον «τζόγο» και την κερδοσκοπία των χρηματιστικών προϊόντων. Το πρόβλημα βρίσκεται βαθιά μέσα στην ίδια την λειτουργία της καπιταλιστικής οικονομίας και σήμερα εμφανίζεται με εκρηκτικό τρόπο καθώς ο νεοφιλελευθερισμός δεν το «γιάτρεψε» αλλά αντίθετα το οξύνει και το επιδεινώνει. Από την κερδοσκοπία στα στεγαστικά δάνεια που οδήγησε στην φούσκα των «τοξικών ομολόγων» σήμερα έχουμε περάσει στην κερδοσκοπία επί των δανειακών αναγκών των κρατών με πρώτη εφαρμογή την περίπτωση της Ελλάδας. Ασφαλώς δεν αφορά μόνο εμάς. Στην σειρά βρίσκονται η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία, τα γνωστά «γουρουνάκια» (PIGS) και… βλέπουμε!

Η οξύτητα της οικονομικής κρίσης έχει συνέπειες στο κεφάλαιο και στην εργασία. Δεν είναι όμως αλήθεια πως υπάρχει μια λύση και για όλους! Αντίθετα μέσα στην κρίση γίνεται πιο φανερό από πριν πως οι λύσεις για την περαιτέρω κερδοφορία του κεφαλαίου σημαίνουν την καταστροφή για μεγάλα, πλειοψηφικά κοινωνικά κομμάτια.

Έτσι λοιπόν αν απ’ τη μια μεριά η κρίση προκαλεί πονοκέφαλο στους διάφορους οικονομολόγους και τεχνοκράτες οδηγώντας τους συχνά σε αντιφατικές θέσεις και συμπεράσματα, απ’ την άλλη όλες οι επιλογές που γίνονται στα πλαίσια που ορίζουν οι συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδιαίτερα το Σύμφωνο Σταθερότητας οδηγούν με τις συνέπειές τους την κοινωνία στην ίδια κατεύθυνση της αποσάθρωσης, της διάλυσης και της καταστροφής. Για τα μεσαία στρώματα αυτό πρέπει να το πάρουμε τις μετρητοίς. Αλλά και για τους εργαζόμενους της μισθωτής εργασίας διαμορφώνεται μια νέα ζοφερή πραγματικότητα που χαρακτηρίζεται από την φτώχια, την ανασφάλεια και την διαρκή απειλή της ανεργίας.

Βέβαια τα παραπάνω είναι σήμερα τόσο προφανή που ακόμη και ο πρωθυπουργός – αρχιτέκτων του περίφημου Προγράμματος Σταθερότητας αναγκάζεται να μιλήσει για προβλήματα εθνικής κυριαρχίας και άδικη μεταχείριση της χώρας μας από τις ισχυρές χώρες και τους μηχανισμούς της Ε.Ε. Τίποτε δεν είναι περισσότερο υποκριτικό καθώς η ίδια η κυβέρνησή του είναι αυτή που σχεδιάζει και υλοποιεί αυτές τις επιλογές συνομολογώντας την ουσία της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής της Ε.Ε.

Μέσα ή έξω από το «ρεαλιστικό πλαίσιο»;

Το ζήτημα σήμερα δεν είναι η ανάδειξη του αποτρόπαιου χαρακτήρα της κρίσης και των καταστροφικών συνεπειών της στην κοινωνία. Δεν το αρνείται κανείς αυτό! Το ζήτημα για τη Αριστερά είναι να αναδείξει μια άλλη, διαφορετική διαδρομή και εναλλακτική πρόταση. Εάν μέχρι πριν λίγους μήνες υπήρχε η δυνατότητα για την Αριστερά, ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ, να εκφωνεί προς την κοινωνία τις δικές της εναλλακτικές προτάσεις μεταξύ «πολύχρωμης ασάφειας» και «ντούρας προπαγάνδας» σήμερα η Αριστερά πρέπει να γίνει εντελώς πιο συγκεκριμένη τοποθετούμενη με σαφήνεια απέναντι στο «ρεαλιστικό πλαίσιο της εθνικής συναίνεσης» που συγκροτούν το ΠΑΣΟΚ, η ΝΔ και το ΛΑΟΣ μαζί με τις οργανώσεις των βιομηχάνων και του μεγάλου κεφαλαίου: «Κρίση, απειλή χρεωκοπίας, αυστηρή επιτήρηση, Πρόγραμμα Σταθερότητας, Σύμφωνο Σταθερότητας».

Ξεκάθαρη θέση σημαίνει την υπόδειξη του κρίσιμου κρίκου της αλυσίδας, αυτού που συμπυκνώνει τις υπόλοιπες αντιφάσεις και βέβαια την ανάληψη των συνακόλουθων ευθυνών και καθηκόντων.

Ξεκάθαρη θέση σημαίνει την αμφισβήτηση της «ευρωπαϊκής ορθοδοξίας», σημαίνει την αμφισβήτηση του Συμφώνου Σταθερότητας. Σημαίνει αναδιανομή του πλούτου και εκτεταμένες κρατικοποιήσεις ξεκινώντας απ’ τις τράπεζες. Είναι καταστροφικό για τη Αριστερά να συμμετέχει κατά προτεραιότητα στον προβληματισμό για τους καλύτερους όρους δανεισμού εντός του εκβιαστικού «ρεαλιστικού πλαισίου» την ώρα που πρέπει να προβάλει ένα σαφές πολιτικό και οικονομικό σχέδιο που θα βάζει σε προτεραιότητα τις ίδιες, άμεσες ανάγκες του κόσμου της εργασίας, των ανέργων, της νεολαίας, της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας. Σήμερα τα πράγματα εντός της κρίσης γίνονται ξεκάθαρα: για να υποστηριχθούν οι φτωχοί πρέπει να πληρώσουν οι πλούσιοι!

Ανάληψη των ευθυνών σημαίνει την υποκειμενική βούληση και δυνατότητα της Αριστεράς να ενεργοποιήσει την ίδια την κοινωνική παρέμβαση στην κατεύθυνση της σύγκρουσης με το «ρεαλιστικό πλαίσιο της εθνικής συναίνεσης».

Δεν είναι εύκολο. Ούτε να εκφωνηθεί με καθαρότητα και επιχειρηματολογία, ούτε πολύ περισσότερο να αναληφθούν με αποτελεσματικότητα οι ευθύνες απέναντι στο κίνημα και την κοινωνία.

Είναι όμως κρίσιμο για την ίδια την ύπαρξη της Αριστεράς. Το δίλημμα αυτό είναι για την ελληνική αριστερά αντίστοιχο με το δίλημμα που αντιμετώπισε η ιταλική αριστερά για την συμμετοχή της σε κεντροαριστερή κυβέρνηση με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα. Σήμερα ο ιστορικός χρόνος είναι συμπυκνωμένος και οι επιλογές λίγες και εντελώς συγκεκριμένες με συνέπειες για πολλά χρόνια για την Αριστερά και πολύ περισσότερο για τον ίδιο τον ταξικό συσχετισμό και εν τέλει την ποιότητα της ζωής της εργατικής τάξης και της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Αριστερά και Ευρώπη

Η ειλικρινής αμφισβήτηση του Συμφώνου Σταθερότητας σημαίνει τη αμφισβήτηση των επιλογών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της συνολικής της υπόστασης, στρατηγικής και δομής. Στο παρελθόν, πριν από τρεις δεκαετίες απέναντι στο ζήτημα της Ε.Ε. διατυπώθηκαν εντός της Αριστεράς δύο μεγάλες, βασικές κατευθύνσεις, η «φιλοευρωπαϊκή», της κριτικής αποδοχής και υποστήριξης της ευρωπαϊκής ενοποίησης και αυτή της αποδέσμευσης και της «αυτόνομης» εθνικής ανάπτυξης. Σήμερα καμιά απ’ αυτές τις δύο θέσεις δεν είναι επαρκής για να δώσει απαντήσεις στα σύγχρονα ερωτηματικά.

Απ’ την μια στέκονται τα επιχειρήματα που σχετίζονται με διάφορες εκδοχές της θεωρίας της εξάρτησης και της αντίληψης της Ελλάδας «ψωροκώσταινας». Από μια τέτοια ανάλυση προκύπτει ως συνέπεια η στρατηγική της αποδέσμευσης από την Ε.Ε., της επιστροφής στην δραχμή και της εθνικής ανάπτυξης σε συνθήκες «ανεξαρτησίας». Η σύγχρονη εικόνα της ελληνικής αστικής τάξης των υπέρογκων κερδών των τραπεζών, του εφοπλιστικού κεφαλαίου, των επιχειρήσεων που εγκαθίστανται στα Βαλκάνια και όχι μόνο, δεν επιτρέπει τέτοιες ερμηνείες και σίγουρα δεν έχει κανένα λόγο να στρατευτεί σε οποιονδήποτε αγώνα ενάντια στο Σύμφωνο Σταθερότητας και την Ε.Ε. Πολύ περισσότερο δεν έχουν κανένα λόγο οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα να επιδιώκουν μια τέτοια συμμαχία με του κύριους υπαίτιους της διαρκώς επιδεινούμενης κατάστασης τους. Καθόλου τυχαία ακόμη και το ΚΚΕ, βασικός εκπρόσωπος αυτής της προσέγγισης για δεκαετίες, έχει μετακινηθεί θεωρητικά στο τελευταίο συνέδριό του αναγνωρίζοντας τον ιμπεριαλιστικό ρόλο της Ελλάδας και εγκαταλείποντας το στάδιο της «δημοκρατικής ολοκλήρωσης» σε εθνικό επίπεδο!

Απ’ την άλλη δεν αντέχει σήμερα η άποψη της κριτικής υποστήριξης του Συμφώνου Σταθερότητας και οποιασδήποτε άλλης συνθήκης καθώς και της Ε.Ε. συνολικότερα στα πλαίσια του λεγόμενου «ευρωπαϊκού προσανατολισμού». Ο αστικός κοσμοπολιτισμός στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης δεν έχει καμιά σχέση με τον διεθνισμό της αριστεράς όπως δεν έχει σχέση η αριστερή επιχειρηματολογία για την πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης με το σκληρό νεοφιλελεύθερο σχέδιο της Ε.Ε. Η πραγματική ζωή και η λειτουργία του καπιταλισμού απέχουν πολύ από τις επιθυμίες και τα αριστερά θεωρητικά σχέδια και υπολογισμούς μιας άλλης εποχής. Ο «αριστερός ευρωπαϊσμός» είναι σήμερα ένα σύνθημα κενό περιεχομένου αν όχι «δούρειος ίππος» όλων των εκβιαστικών διλημμάτων του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Η παραδοχή ότι η Ευρώπη σήμερα αποτελεί ενιαίο χώρο ταξικής και πολιτικής πάλης βρίσκει την δικαίωσή της στους κοινούς αγώνες των εργαζομένων, των κινημάτων και της αριστεράς, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ, το γαλλικό «Όχι» στο Ευρωσύνταγμα και το ελληνικό Άρθρο 16 και Δεκέμβρης 2008. Μια τέτοια αντίληψη οδηγεί αναπόφευκτα σε τροχιά σύγκρουσης με την Ε.Ε. και υποδεικνύει μια πολιτική συντονισμού των κινημάτων και των αριστερών ευρωπαϊκών κομμάτων στην διεκδίκηση αιτημάτων και προγραμματικών θέσεων που θα αποδομούν την νεοφιλελεύθερη στρατηγική αλλά και την ίδια την αντιδημοκρατική δομή και υπόσταση της Ε.Ε.

Η συνθήκη της Λισαβόνας δίνει σήμερα σε συνθήκες επιτήρησης της Ελλάδας, την δυνατότητα της επιλογής μέτρων άμεσα από τις Βρυξέλες. Η επιλογή του δημοψηφίσματος ενάντια στο Σύμφωνο Σταθερότητας και τη συνθήκη της Λισαβόνας είναι σήμερα η πιο ισχυρή πρόσκληση από την πλευρά της Αριστεράς για την ίδια την άμεση παρέμβαση της κοινωνίας.

Πολιτική Αριστερά και κοινωνική παρέμβαση

Δεν υπάρχει αριστερός χώρος σήμερα που να μην επιθυμεί διακαώς την δυναμική εμφάνιση του κινήματος και δη του εργατικού κινήματος καθώς δεν μπορεί να υπάρξει αριστερή απάντηση στην κρίση χωρίς την συμμετοχή και την διεκδίκηση των ίδιων των εργαζόμενων, των ανέργων, την νεολαίας και του λαού γενικότερα. Ποιος όμως είναι ο ρόλος της πολιτικής αριστεράς σ’ αυτή τη διαδικασία και ποιες οι ευθύνες της; Γιατί βέβαια τα ευχολόγια δεν έχουν την παραμικρή αξία. Και σ’ αυτό το ερώτημα τα «καύσιμα» του παρελθόντος δεν εξυπηρετούν στις παρούσες επείγουσες συνθήκες. Το δίλημμα σήμερα δεν κυμαίνεται μεταξύ μιας αριστεράς που οικοδομεί τις συλλογικότητες αντίστασης με «κόκκινους» όρους και ταυτόχρονα αγνοεί ή υπονομεύει τις πιο πλατιές συσπειρώσεις που δεν ελέγχονται από το κόμμα και μιας αριστεράς που διακηρύσσει σε όλους τους τόνους την ανεξαρτησία του κινήματος και ως εκ τούτου αντιμετωπίζει τους όρους της οικοδόμησης του ως περίπου μεταφυσική διαδικασία.

Η αλήθεια βρίσκεται κάπου αλλού, στον ρόλο και την φυσιογνωμία της σοσιαλδημοκρατίας στο παρελθόν και σήμερα. Για πολλά χρόνια – και σίγουρα από την Μεταπολίτευση και μετά ήταν η σοσιαλδημοκρατία αυτή που εκτελούσε – πέρα από τις πολιτικές της αντιφάσεις, τα βασικά καθήκοντα της οργάνωσης της συλλογικότητας της εργατικής τάξης και όχι μόνο. Γι’ αυτό μέχρι σήμερα παραμένει η πρώτη δύναμη μέσα στα συνδικάτα και τις ομοσπονδίες. Για την αριστερά έμενε ο ρόλος και η μορφή της αντιπολίτευσης σ’ αυτή την διαδικασία. Για το ΚΚΕ η επιλογή της χωριστής δράσης, του ΠΑΜΕ ήταν η απάντηση στην ανάγκη της πολιτικοϊδεολογικής ανεξαρτησίας σε βάρος της αποτελεσματικότητας καθώς η επιλογή αυτή χαρακτηρίστηκε από σεχταρισμό που συνήθως κοστίζει στην ίδια την νικηφόρα προοπτική. Για τον Συνασπισμό η επιλογή της αριστερής πίεσης πάνω στην ΠΑΣΚΕ χαρακτήρισε την συνδικαλιστική του παρέμβαση και γραμμή.

Καθώς όμως η δεξιά στροφή της σοσιαλδημοκρατίας και η ταύτισή της με το νεοφιλελεύθερο μπλοκ συμπαρέσυρε σαν συνέπεια και την στάση της στα συνδικάτα δεν είναι λάθος να πούμε πως σήμερα λειτουργεί ξεκάθαρα και συνειδητά όχι απλώς στην «ρύθμιση» και τον γραφειοκρατικό έλεγχο των εργατικών αντιστάσεων και του βαθμού της έκφρασής τους αλλά στην κατεύθυνση της πλήρους υπονόμευσης της ίδιας της δυνατότητας για αντιστάσεις και αγώνες. Κάτι τέτοιο φαίνεται ιδιαίτερα καθαρά στον χώρο των εργαζόμενων στο ιδιωτικό τομέα και στην ίδια την πολιτική της ΓΣΕΕ.

Παράλληλα με αυτή την διαδικασία εκφυλισμού του συνδικαλισμού και μάλιστα στο κορυφαίο επίπεδο της ΓΣΣΕ και των άλλων ομοσπονδιών, εμφανίστηκαν οι νέες μορφές της επισφαλούς εργασίας προϊόν της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που αποδομούν στην βάση των ίδιων των συνθηκών εργασίας τους στοιχειώδεις όρους της συλλογικότητας των εργαζόμενων.

Όσο ανεπαρκής και καταστροφικός είναι ο σεχταρισμός του ΚΚΕ άλλο τόσο είναι και μια αντίληψη που περιορίζεται στην άσκηση (φραστικής) πίεσης στην σοσιαλδημοκρατική πλειοψηφία μέσα στα Δ.Σ. και τα προεδρεία, αντιμετωπίζει τους εργαζόμενους ως οπαδούς ή πελάτες κομματικών μηχανισμών (π.χ. τους συμβασιούχους) και εξαντλεί την προσπάθειά της μεταξύ επικοινωνιακών καμπανιών και «θετικών παρεμβάσεων» ελέω μοιρολατρίας!

Σήμερα χρειαζόμαστε μια Αριστερά που θα αναλάβει τα καθήκοντα της οργάνωσης της συλλογικότητας και της αντίστασης οικοδομώντας την πλατύτερη δυνατή ενότητα του κινήματος. Μάλιστα κομβική πρέπει να θεωρηθεί η ίδια η κίνηση και η δράση του εργατικού κινήματος -αναδεικνύοντας και υπενθυμίζοντας ακριβώς την τεράστια σημασία της κεντρικής αντίθεσης στον καπιταλισμό μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Κάτι που σημαίνει ότι, χωρίς να υποτιμούνται κινήματα όπως αυτά που αναπτύσσονται στην πόλη ή όσα αφορούν τα δικαιώματα ή ακόμη και η κίνηση της νεολαίας, επιτρέπεται η αυταπάτη ότι μπορούν να υποκαταστήσουν την ανάγκη για την άμεση και κορυφαίας σημασίας παρέμβαση του εργατικού κινήματος.

Η Αριστερά που έχουμε ανάγκη – ο ΣΥΡΙΖΑ που θέλουμε!

Η ξεκάθαρη θέση της Αριστεράς εκτός του «ρεαλιστικού πλαισίου της εθνικής συναίνεσης» και η ανάδειξη ότι υπάρχει «άλλος δρόμος», η αντιμετώπιση της κρίσης από την πλευρά της εργασίας χωρίς προαπαιτούμενο την εξυπηρέτηση του κεφαλαίου, η σύγκρουση με το Σύμφωνο Σταθερότητας και την νεοφιλελεύθερη και αντιδημοκρατική Ε.Ε. συνολικά, η αντιμετώπιση και ανάληψη των ευθυνών και των καθηκόντων της Αριστεράς απέναντι στο εργατικό κίνημα και τη κοινωνική πλειοψηφία συνολικότερα αποτελούν τα κομβικά ερωτηματικά που δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν με «πολύχρωμες» τοποθετήσεις, επικοινωνιακά τρυκ και δηλώσεις των «επιφανών» στελεχών (του ΣΥΝ)!

Συνέπεια ακριβώς αυτής της αμηχανίας και της προσπάθειας να διατηρηθεί το προηγούμενο καθεστώς και ο βαθμός συνεργασίας οργανώσεων και τάσεων του Συνασπισμού εντός ΣΥΡΙΖΑ στο όνομα της αφηρημένης «Ενότητας» είναι το «οργανωτικό ζήτημα» και το πολιτικό περιεχόμενο της συζήτησης για την «Δημοκρατία» και το είδος του πολιτικού υποκειμένου της αριστεράς που έχουμε ανάγκη.

Η «Ενότητα» όπως και η «Δημοκρατία» νοηματοδοτούνται και αποδίδουν λογαριασμό σε σχέση με τα συμφέροντα της εργατικής τάξης, των κινημάτων και την αντικαπιταλιστική και σοσιαλιστική εναλλακτική πρόταση και προοπτική.

Η «Ενότητα» αφορά την συγκέντρωση δύναμης για την σύγκρουση με τις συστημικές επιλογές όπως σήμερα εκφράζονται από το «ρεαλιστικό πλαίσιο της εθνικής συναίνεσης» στο Πρόγραμμα Σταθερότητας.

Η «Δημοκρατία» αφορά εκείνο το πλαίσιο λειτουργίας του πολιτικού υποκειμένου της Αριστεράς και ταυτόχρονα εκείνη την σχέση της Αριστεράς με το κίνημα και τις ανάγκες οικοδόμησής του που να δίνει όλες τις δυνατότητες συμμετοχής στην δράση αλλά και τον σχεδιασμό της πολιτικής και να θεσπίζει τις ασφαλιστικές δικλείδες ελέγχου της πολιτικής γραμμής από τα μέλη και τα εκλεγμένα όργανα σε σχέση με τις δυνατότητες διαχείρισης της από την εκάστοτε ηγεσία, έχοντας σταθερή αναφορά και προσήλωση στο εναλλακτικό πολιτικό σχέδιο και την αντικαπιταλιστική σοσιαλιστική προοπτική!

Η μη υλοποίηση ή έστω η μετεμποδίων υλοποίηση των αποφάσεων της 3^ης Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΣΥΡΙΖΑ οφείλεται ακριβώς στην αμήχανη στάση απέναντι στα σύγχρονα πολιτικά και στρατηγικά διλήμματα που προαναφέραμε. Ερωτηματικά και διλήμματα τα οποία ο Συνασπισμός – η μεγαλύτερη και δεσπόζουσα δύναμη στον ΣΥΡΙΖΑ, θα καλείτο να τα απαντήσει ακόμη κι αν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν υπήρχε! Μ’ αυτή την έννοια η ύπαρξη του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί κάποιας μορφής ευεργετικό «μαξιλαράκι» για τις εντός του Συνασπισμού αντιφάσεις. Πλην όμως δεν υπάρχει πλέον αντικειμενικά άλλο περιθώριο χρόνου για ασαφείς εκφωνήσεις και επιλογές. Η επίκληση της ενότητας του κόμματος του Συνασπισμού, ενός κόμματος «πολιτικής ενότητας», εντός ενός ΣΥΡΙΖΑ που κι αυτός αποτελεί υποκείμενο «πολιτικής ενότητας» στερείται σοβαρής επιχειρηματολογίας. Η στάση αυτή και η ατολμία της ηγεσίας του απέναντι στις ιστορικές προκλήσεις για την Αριστερά είναι κατά πολύ περισσότερο αδικαιολόγητη από τον – προβληματικό επίσης για την κοινή υπόθεση του ΣΥΡΙΖΑ – υποκειμενισμό μικρότερων συνιστωσών -οργανώσεων «ιδεολογικής ενότητας και καθαρότητας» που είναι φορείς ιστορικών ρευμάτων και παραδόσεων.

Για παράδειγμα η πρωτοβουλία των 23 της Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ η οποία χαρακτηρίστηκε με ευκολία από την ηγεσία του Συνασπισμού ως διχαστική και απειλή για την ενότητα του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ ήταν επί της ουσίας ευεργετική για όλους! Ας φανταστούμε τι θα σήμαινε να έμεναν αναπάντητες και να αιωρούντο ως πλευρές της πολιτικής γραμμής του ΣΥΡΙΖΑ απόψεις όπως η ενδεχόμενη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ στις δημοτικές εκλογές, η συμμετοχή στελεχών του ΣΥΝ στον δείπνο της Αίγλης και πάνω απ’ όλα η υπερψήφιση του κ. Παπούλια για την θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Κι έπειτα να προσπαθείς να ισχυριστείς ότι είσαι η Αριστερά «εκτός πλαισίου»!

Σήμερα πρέπει να θεωρήσουμε την ιστορική στιγμή ως τέλος εποχής για τα σχήματα του παρελθόντος των οποίων η χρησιμότητα και ο ρόλος έχει ουσιαστικά εκλείψει. Τέλος εποχής με την έννοια της αρχής μιας καινούργιας όπου γενναίες και ιστορικές αποφάσεις θα μας οδηγήσουν στην οικοδόμηση μιας σύγχρονης, μαζικής, δημοκρατικής, ριζοσπαστικής και αντικαπιταλιστικής Αριστεράς!

Οι αποφάσεις που θα παρθούν στο άμεσο επόμενο διάστημα στον Συνασπισμό αλλά και στις υπόλοιπες συνιστώσες – οργανώσεις θα κρίνουν οριστικά αυτή την δυνατότητα – θετικά ή αρνητικά.

Γι αυτούς τους λόγους σήμερα νομιμοποιούνται όλες οι προσπάθειες και οι πρωτοβουλίες που αναδεικνύουν πτυχές της φυσιογνωμίας της «ενωτικής, δημοκρατικής, ριζοσπαστικής και αντικαπιταλιστικής μαζικής Αριστεράς», ασκούν πίεση, εκφωνούν πολιτικές απόψεις αλλά και υλοποιούν παραδειγματικά τις πολιτικές κατευθύνσεις των 15 σημείων και τις αποφάσεις των Πανελλαδικών Συνδιασκέψεων του ΣΥΡΙΖΑ προετοιμάζοντας επί της ουσίας την ιδρυτική πράξη της Ριζοσπαστικής και Αντικαπιταλιστικής Αριστεράς που έχουμε επειγόντως ανάγκη!

Η κρίση προϋπήρχε των εκλογών και απλά το 4,6% δεν ήταν αρκετό για την ανάσχεσή της.

Όλοι και όλες σήμερα μιλάμε για τον ΣΥΡΙΖΑ και παραδεχόμαστε ότι είναι κάτι μεγαλύτερο από το άθροισμα των συνιστωσών του, κάτι πολύ ευρύτερο με δυναμική. Πώς λοιπόν προσδιορίζεται αυτό; Ποια είναι η ταυτότητα του ΣΥΡΙΖΑ που ένας ολόκληρος κόσμος αναγνωρίζει; Η συζήτηση αυτή αφορά τα χαρακτηριστικά και την φυσιογνωμία που μπορεί και πρέπει να έχει η σύγχρονη Ριζοσπαστική Αριστερά. Στην ουσία μιλάμε για μια διαφορετική σχέση «κοινωνικού – πολιτικού» από την πλευρά της Αριστεράς. Επίσης για μια διαφορετική σχέση πολιτικού ανταγωνισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς με το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ.

Οι απαντήσεις βρίσκονται ήδη στο παρελθόν μας, στις καλύτερες στιγμές μας: στον αγώνα για το Άρθρο 16, στην παραγωγή των 15 σημείων και στην στάση μας μέσα στην εξέγερση του Δεκέμβρη. Τι συμπεράσματα βγάζουμε συντρόφισσες και σύντροφοι απ’ αυτές τις στιγμές και την ως τώρα πορεία μας;

Κάναμε πολιτική! Συνομιλήσαμε και συμπορευτήκαμε με την κοινωνία. Κάναμε πολιτική! Διαπραγματευτήκαμε και κάναμε προτάσεις ταυτόχρονα προς την κοινωνία, προς το ΠΑΣΟΚ, προς το ΚΚΕ:

α) Για την αναθεώρηση του Συντάγματος και πως μπορεί και πρέπει να αποτραπεί.

β) Για το δικαίωμα, την δυνατότητα και την προοπτική του μαζικού κινήματος να ασκεί άμεσα πολιτική το ίδιο. Βάλαμε μέσα στο κοινοβούλιο το μαζικό κίνημα! Αυτό ήταν το μεγαλύτερο «έγκλημα» που δεν μας συγχώρησε ποτέ το σύστημα.

γ) Για την αριστερή απάντηση στην κρίση. Τα 15 σημεία υποδηλώνουν πως απέναντι στην καπιταλιστική κρίση, η οποία είναι κρίση και του κεφαλαίου και της εργασίας, η Ριζοσπαστική Αριστερά απαντά από την πλευρά της εργασίας χωρίς να μπαίνει στο κόπο και τα προβλήματα που δημιουργεί η κρίση στο κεφάλαιο.

Η πολιτική αυτή έφερε αποτέλεσμα. Το ΠΑΣΟΚ, υπό τις πιέσεις του κινήματος ενάντια στην αναθεώρηση του Άρθρου 16 και την πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ αναγκάστηκε να υποχωρήσει διακόπτοντας έτσι την διαδικασία.

Το ΚΚΕ είτε σύρθηκε πίσω από το κίνημα και την πολιτική μας (στο Α 16) είτε απομονώθηκε και χρεώθηκε ρόλο υπέρ τους συστήματος (Δεκέμβρης).

Κάναμε πολιτική, πρόταση αντιπολίτευσης και προοπτικής, νικήσαμε και αναγνωριστήκαμε γι αυτό. Δημιουργήσαμε κοινωνικό ρεύμα ελπίδας, τον «κοινωνικό ΣΥΡΙΖΑ».

Ποια είναι η συνέχεια αυτής της πολιτικής σήμερα; Τι σημαίνει η πάλη ενάντια στο νεοφιλελευθερισμό και την κεντροαριστερά, όπως δηλώνει η ιδρυτική συμφωνία και όλες οι διακηρύξεις του ΣΥΡΙΖΑ, σε συνθήκες κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ;

Το ΠΑΣΟΚ, παρά την συντριπτική του νίκη, γρήγορα φάνηκε πως δεν κερδίζει την «περίοδο χάριτος» από την κοινωνία. Άμεσα αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει την κοινωνική αντίσταση, την κοινωνική αντιπολίτευση. Πρώτα με την απεργία στο λιμάνι και έπειτα με το κίνημα των συμβασιούχων. Και έρχονται τα πιο δύσκολα: ασφαλιστικό, πάγωμα μισθών και προσλήψεων στο Δημόσιο, Υγεία, Παιδεία, ιδιωτικοποιήσεις κ.λ.π.

Είναι λάθος να διαπραγματευτούμε μ’ αυτή την κυβέρνηση. Χρειάζεται να αποφύγουμε τον ετεροκαθορισμό και να διατυπώσουμε εντελώς ξεκάθαρη και διακριτή ταυτότητα.

Σήμερα, συντρόφισσες και σύντροφοι εμφανίζουμε αμηχανία. Εάν θα ψηφίσουμε κάποιο κυβερνητικό νομοσχέδιο, πως θα αντιμετωπίσουμε τον διάλογο για το ασφαλιστικό, μήπως πρέπει να καταγγείλουμε το ΚΚΕ και το ΠΑΜΕ, τι θέση πρέπει να πάρουμε για τους συμβασιούχους… Αμηχανία και αμφισημία που δεν μπορεί να πείσει πως διαθέτουμε αριστερές απαντήσεις στην κρίση, πώς μπορούμε να είμαστε η δεσπόζουσα αριστερή αντιπολίτευση.

Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ είναι μια νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση. Χρειάζεται να στοχεύσουμε στη καρδιά της  νεοφιλελεύθερης στρατηγικής της. Στον πυρήνα της οικονομικής πολιτικής. Εκεί που εμφανίζεται με τον πιο δραματικό τρόπο η αντίθεση εργασίας – κεφαλαίου εντός της κρίσης. Να επικεντρώσουμε την αντιπολιτευτική μας τακτική στα ζητήματα της αναδιανομής του πλούτου. Αυτό σημαίνει α) την αντίθεση στο Σύμφωνο Σταθερότητας, απέναντι στο οποίο και εν γένει στις επιλογές της Ε.Ε. ούτε λέξη κριτικής δεν ακούγεται απ’ την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, β) στα θέματα των μισθών και των συντάξεων και γ) στα θέματα της ανεργίας και των εργασιακών δικαιωμάτων.

Να βάλουμε εμείς της ατζέντα παρά να απαντάμε στην ατζέντα της κυβέρνησης.

Καθώς λοιπόν συντρόφισσες και σύντροφοι, όλοι/ες σήμερα συνομολογούμε την ανάγκη για οργανωτική ανασυγκρότηση και «μέλη ΣΥΡΙΖΑ» να δούμε ποιο οργανωτικό σχέδιο αντιστοιχεί σε ποιο πολιτικό σχέδιο.

Το ζήτημα του «μέλους» αφορά το αίτημα για δημοκρατία. Είναι ένα αίτημα που δεν περιορίζεται στον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι πλατύ κοινωνικό αίτημα, κραυγή αντίθεσης σε μια άδικη, σκληρή και ταξική κοινωνία, μια κραυγή ενάντια στο σύστημα σε Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα κόμματα της αστικής διαχείρισης το αντιλαμβάνονται και προσπαθούν να απαντήσουν. Εκεί βρίσκεται η ερμηνεία των όψιμων «δημοκρατικών ευαισθησιών» του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ που αποφάσισαν να εκλέγουν τον αρχηγό από την πλατιά κοινωνική βάση.

Μπορεί η απάντηση της Αριστεράς να είναι παρόμοια; Η Αριστερά πρέπει να δώσει το δικό της, ανώτερο περιεχόμενο στο αίτημα για δημοκρατία σε αντιστοιχία με το ταξικό κριτήριο: Δημοκρατία των «από κάτω» σε βάρος των «από πάνω», του πλούτου.

Μέλος σημαίνει:

• αίτημα για συμμετοχή στο σχέδιο της Αριστεράς,
• αίτημα για συμμετοχή στην δράση στην κοινωνία, στα κινήματα,
• αίτημα για συμμετοχή στην άσκηση της πολιτικής, παντού, στην γειτονιά, στο εργασιακό χώρο, στη νεολαία – όχι μόνο στην Βουλή,
• αίτημα για συμμετοχή στον σχεδιασμό της πολιτικής. Εδώ βρίσκεται η ουσία της εκλογής και του ελέγχου των οργάνων, η ουσία των ψηφοφοριών και των αποφάσεων.

Άρα τα μέλη δεν απλά είναι αριθμοί σε χαρτιά, ονόματα σε μητρώα και συσχετισμοί για κρίσιμες ψηφοφορίες.

Το ποιος/α είναι μέλος προσδιορίζεται και από το αντίθετό του: ποιος/α δεν είναι μέλος.

Μέλος είναι:

• όποιος/ α θέλει να είναι,
• όποιος/ α συμφωνεί με το πολιτικό σχέδιο και την φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ,
• όποιος/ α θέλει να υπηρετήσει και να συνδιαμορφώσει το σχέδιο και την φυσιογνωμία ΣΥΡΙΖΑ,
• όποιος/ α θέλει να συμμετέχει στην δράση και την συλλογική ζωή του ΣΥΡΙΖΑ και των τοπικών, κλαδικών, θεματικών κ.α επιτροπών και οργανώσεών του.

Μέλος δεν είναι:

• όποιος/ α δεν θέλει να είναι (και πολύ περισσότερο ενίοτε δεν θέλει ούτε καν να ψηφίσει το ψηφοδέλτιο ΣΥΡΙΖΑ),
• όποιος/ α είναι απεργοσπάστης και ηγεσία της απεργοσπασίας,
• επιλέγει την συνεργασία με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ κόντρα στην γραμμή του κινήματος και του ΣΥΡΙΖΑ,
• όποιος/ α γίνεται κυβερνητικό στέλεχος, π.χ. γραμματέας σε υπουργείο,
• όποιος/ α θέλει να υπηρετήσει ένα τελείως διαφορετικό και ανταγωνιστικό προς τον ΣΥΡΙΖΑ πολιτικό σχέδιο: κόντρα στο σχέδιο για την ενότητα της Αριστεράς για την πολιτική έκφραση, την οργανωτική στήριξη και την νίκη των κινημάτων, τίθεται η επιδίωξη για άμεση συμμετοχή στην εξουσία, από την πιο μικρή, απ’ το προεδρείο του συνδικαλιστικού φορέα και τον δήμο έως την κυβέρνηση (κι ας λέμε στην Αριστερά πώς άλλο πράγμα η κυβέρνηση και άλλο η εξουσία).

Το «μέλος» μας πάει στην διαδικασία της ψηφοφορίας και στις έννοιες της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας. Κάποτε χρησιμοποιούσαμε συχνά την λέξη πλειοψηφία: «αριστερή πλειοψηφία ΣΥΝ», «αριστερή πλειοψηφία ΣΥΡΙΖΑ». Σήμερα αντί γι αυτό μιλάμε για το κείμενο, πρόταση του ΣΥΝ έναντι του κειμένου και των προτάσεων των συνιστωσών, των ανένταχτων κ.λ.π. Παράδοξη μετάθεση της «διαχωριστικής»!

Η γραμμή της πλειοψηφίας πρέπει να εξασφαλίζεται! Εδώ δεν αναφερόμαστε ούτε στο 1903, ούτε στον «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό». Μιλάμε για την κοινή λογική έναντι του σκληρού συγκεντρωτισμού της άμεσης σχέσης με το σύστημα και τα ΜΜΕ!

Μιλάμε συνεχώς για τα «ώριμα βήματα». Ποια ώριμα βήματα; Σε σχέση με την δική μας εσωτερική κατάσταση και ωριμότητα ή σε σχέση με τα ώριμα αιτήματα της κοινωνίας; Η απάντηση που θα δώσουμε σύντροφοι και συντρόφισσες είναι κρίσιμης σημασίας: θα διαχειριστούμε τις εσωτερικές μας αντιθέσεις και το υφιστάμενο πολιτικό δυναμικό του ΣΥΡΙΖΑ ή θα διεκδικήσουμε το κοινωνικό μας ακροατήριο σε στράτευση στο πολιτικό και οργανωτικό μας σχέδιο;

Πρέπει να πάμε με την κοινωνία, με τα ώριμα αιτήματά της. Κάτι τέτοιο σημαίνει αλλαγή ή αποσαφήνιση ή και τα δύο, του πολιτικού μας σχεδίου σήμερα, απέναντι στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Να γίνουμε ξανά οι πρωταγωνιστές. Ας βγούμε έξω με πολιτική καμπάνια μαζικής εγγραφής μελών στον ΣΥΡΙΖΑ. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας καμπάνιας θα αποτελέσει το μέτρο και την δυνατότητα για την διαρκή δημοκρατική εμβάθυνση της λειτουργίας μας. Μετά από 6μηνη καμπάνια να πάμε σε συνέδριο με εκλεγμένους αντιπροσώπους και δυνατότητα αποφάσεων.

Συντρόφισσες και σύντροφοι το ουσιαστικό ζήτημα που συζητάμε σήμερα είναι το ζήτημα της ηγεσίας. Καθήκον μας η προσφορά ηγεσίας, στην Αριστερά και στο κίνημα. Ηγεσία όχι με την έννοια του «αρχηγού» αλλά με την έννοια της ηγετικής άποψης, του πολιτικού σχεδίου, των ενεργών μελών μέσα στους κοινωνικούς χώρους.

Χρειάζεται και πάλι, όπως κάναμε σε συγκεκριμένες στιγμές στο παρελθόν, να διεκδικήσουμε την ηγεμονία των απόψεων, των ιδεών και των πολιτικών πρακτικών της Ριζοσπαστικής Αριστεράς στο κίνημα και την κοινωνία.

Τέλος ένα υστερόγραφο για την «Ανασύνθεση». Η ιδεολογική συζήτηση δεν προηγείται της παραπάνω διαδικασίας αλλά συμβαδίζει. Η «Ανασύνθεση»  μπορεί να υπάρξει ως προϊόν επιτυχημένης κοινωνικής και πολιτικής παρέμβασης και όχι ως αποτέλεσμα ιδεολογικής συζήτησης σε κάποια επιτροπή. Την διαδικασία αυτή ή θα την καταλύει ο δρων κόσμος, οι αγώνες της τάξης μας και ο αναγνωρισμένος ρόλος μας εντός τους ή δεν θα υπάρξει!